पावसाचे पाणी केसांसाठी चांगले की वाईट? तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेली प्रत्येक गोष्ट

पावसात भिजल्यावर आपल्याला बालपणीच्या आठवणी पुन्हा ताज्या होतात. पण ही मजा संपल्यानंतर आपल्या केसांमध्ये होणारे बदल तुम्ही कधी लक्षात घेतले आहेत का?

पावसात भिजल्यानंतर केस विस्कटलेले, खरखरीत, तेलकट आणि सांभाळायला कठीण होऊ शकतात. यामागे पावसाचे पाणी कारणीभूत असू शकते, कारण वाढत्या प्रदूषणामुळे ते नेहमीच शुद्ध राहते असे नाही.

या लेखात पावसाच्या पाण्याचा केसांवर होणारा परिणाम, त्यामागची कारणे आणि केस चमकदार व निरोगी ठेवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या उपाययोजनांची सविस्तर माहिती दिली आहे.

पावसाचे पाणी केसांसाठी चांगले की हानिकारक?

नैसर्गिकरित्या पावसाचे पाणी मऊ असते आणि त्यामुळे केस मऊ व रेशमी वाटू शकतात. मात्र हवेमधील वाढत्या प्रदूषणामुळे पावसाचे थेंब जमिनीवर पोहोचेपर्यंत त्यांच्यासोबत धूळ, सूक्ष्म प्रदूषक आणि आम्लयुक्त कण मिसळू शकतात. या प्रदूषकांचा टाळू आणि केसांवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. 

यावरून स्पष्ट होते की केसांचे नुकसान केवळ पावसामुळे होत नाही, तर त्यामागे प्रदूषित वातावरणाचाही मोठा वाटा असतो.

पावसाचे पाणी चांगले की वाईट, याचे उत्तर तुम्ही कुठे राहता, तेथील हवेची गुणवत्ता कशी आहे आणि पावसानंतर केसांची योग्य काळजी घेतली जाते का, यावर अवलंबून असते.

पावसाच्या पाण्यामुळे केस गळतात का?

नाही, पावसाच्या पाण्यामुळे थेट केसगळती होत नाही. मात्र पावसाळ्यातील काही परिस्थितींमुळे केस गळण्याचे किंवा तुटण्याचे प्रमाण वाढू शकते.

हेही वाचा: पावसाळ्यात होणारे केस गळणे

पावसाचे पाणी केसांसाठी चांगले आहे का? 

अनेक वर्षांपासून पावसाचे पाणी केस मऊ आणि चमकदार ठेवण्यासाठी उपयुक्त मानले जाते. मात्र आजच्या काळात हे फायदे मुख्यतः प्रदूषणापासून दूर असलेल्या ठिकाणीच अनुभवता येऊ शकतात.

पावसाचे पाणी केसांसाठी चांगले का मानले जाते:

• मऊ पाणी: कठीण पाण्याच्या तुलनेत त्यात खनिजांचे प्रमाण कमी असते.
• खनिजांचे कमी प्रमाण: त्यामुळे केसांच्या बाहेरील भागावर खनिजांचा थर साचण्याची शक्यता कमी होते.
• केस अधिक मऊ वाटतात: केस स्पर्शाला रेशमी आणि मऊ होऊ शकतात.
• पूर्वीचा वापर: ज्या ठिकाणी नळाद्वारे पाणीपुरवठ्याची व्यवस्था नव्हती, तेथे पावसाचे पाणी साठवून केस धुण्यासाठी वापरले जात असे.

पावसाच्या पाण्याचा केसांवर परिणाम का होतो?

पावसाचे पाणी किती स्वच्छ आहे आणि आजूबाजूचे वातावरण कसे आहे, यानुसार त्याचा केसांवर वेगवेगळा परिणाम होऊ शकतो.

पावसाचे पाणी केसांसाठी कधी हानिकारक ठरते? 

होय, पावसाच्या पाण्याचा केसांवर वाईट परिणाम होऊ शकतो. शहरांमध्ये आणि आसपासच्या भागांत प्रदूषणाचे प्रमाण सतत वाढत असल्यामुळे पावसाचे पाणी नेहमीच शुद्ध असेल असे नाही.

पावसासोबत होणारे खालील पर्यावरणीय बदल आणि प्रदूषक हे केसांसाठी पावसाचे पाणी हानिकारक ठरण्याची प्रमुख कारणे आहेत:

• हवेतील प्रदूषण आणि पर्यावरणातील प्रदूषक: धूर, वाहनांमधून बाहेर पडणारे धूरकण, धूळ आणि मातीचे कण अनेकदा पावसाच्या पाण्यात मिसळतात. यामुळे केस आणि टाळूला त्रास होऊ शकतो. 
• आम्लयुक्त पाऊस: गंधक आणि नायट्रोजनयुक्त संयुगांसह कारखान्यांमधून बाहेर पडणारे हानिकारक धूरकण पावसाच्या पाण्यात मिसळल्यास आम्लयुक्त पाऊस तयार होऊ शकतो. यामुळे टाळूचा नैसर्गिक सामूचा समतोल बिघडू शकतो.
• जिवाणू आणि बुरशीची वाढ: टाळू सतत ओला राहिल्यास जिवाणू किंवा बुरशीची वाढ होऊ शकते आणि त्यामुळे टाळूला संसर्ग होण्याची शक्यता वाढते.
• हवेतील आर्द्रता: पावसाळ्यात हवेतील आर्द्रतेचे प्रमाण वाढते. त्यामुळे केस फुगलेले आणि विस्कटलेले होऊ शकतात. 

पावसाच्या पाण्याचे केसांवर होणारे दुष्परिणाम

पावसाळा सुरू झाला की आपल्या केसांची अवस्था अनेकदा विस्कटलेली होते. केस सतत फुगलेले दिसतात, कोरडे वाटतात आणि केसगळतीही वाढू शकते. मग पावसाच्या पाण्याचा केसांवर नेमका काय परिणाम होतो? 

पावसाच्या पाण्यामुळे केसांमधील नैसर्गिक तेल कमी होऊ शकते. तसेच प्रदूषक कणांमुळे टाळूला संसर्ग होण्याची शक्यता वाढू शकते आणि केस अधिक विस्कटलेले दिसण्यासोबत केसगळतीही वाढू शकते. 

विशेषतः केसांचा पावसाच्या पाण्याशी थेट संपर्क आल्यास अनेकांना अशा केसांशी संबंधित समस्या जाणवू शकतात.

पावसानंतर केस धुवावेत का?

बहुतेक वेळा, होय. पावसाच्या पाण्यात नेमके काय मिसळलेले आहे हे आपल्याला माहीत नसते. त्यामुळे शक्य असल्यास पावसात भिजल्यानंतर केस धुणे चांगले ठरते.

मात्र केस धुवायचे की नाही, हे पाऊस किती जोरात झाला आणि तुम्ही कोणत्या ठिकाणी आहात यावरही अवलंबून असते, उदाहरणार्थ - 

पावसाच्या पाण्याने केस धुणे सुरक्षित आहे का?

होय, काही विशेष परिस्थितींमध्ये पावसाचे पाणी केस धुण्यासाठी सुरक्षित आणि उपयुक्त ठरू शकते. मात्र पाणी कुठे आणि कशा पद्धतीने साठवले आहे, यावर त्याची सुरक्षितता ठरते.

• साठवलेले पावसाचे पाणी: योग्य स्वच्छता राखून साठवलेले पाणीच वापरावे.
• गाळून घेतलेले पावसाचे पाणी: प्रक्रिया न केलेल्या साठवलेल्या पावसाच्या पाण्यापेक्षा हे अधिक सुरक्षित असते.
• शहरी आणि ग्रामीण भाग: मोठ्या प्रमाणावर प्रदूषण असलेल्या शहरांच्या तुलनेत ग्रामीण भागातील पावसाचे पाणी सामान्यतः अधिक स्वच्छ असते.
• पहिला पाऊस आणि त्यानंतरचा पाऊस: पहिल्या पावसामुळे हवेत साचलेली धूळ आणि प्रदूषक खाली येतात. त्यामुळे त्यानंतर पडणारा पाऊस तुलनेने अधिक स्वच्छ असतो.

पावसाच्या पाण्यापासून केसांचे संरक्षण कसे करावे?

पाऊस कधी आणि किती पडेल याचा अंदाज अनेकदा बांधता येत नाही. त्यामुळे पावसाच्या पाण्यामुळे केसांना होणाऱ्या सामान्य समस्यांपासून त्यांचे संरक्षण करण्यासाठी काही महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. त्यामध्ये पुढील उपायांचा समावेश होतो:

• छत्री जवळ बाळगा किंवा डोक्यावर झाकणारा आच्छादक वापरा.
• केस जास्त वेळ ओले ठेवू नका.
• घरी आल्यानंतर टाळू आणि केस हलक्या हाताने थोपटून कोरडे करा.
• ओले केस बांधू नका.
• मुसळधार पावसानंतर सौम्य पावसाळ्यातील शाम्पू वापरून केस धुवा.
• नियमितपणे केसांना कंडिशनर लावा.
• केसांवर वारंवार उष्णतेचा वापर करून केलेली रचना शक्य तितकी कमी करा.

पावसात भिजल्यानंतर केसांची काळजी कशी घ्यावी?

केसांची काळजी घेण्यासाठी केवळ तीन गोष्टींचा समावेश असलेली साधी दिनचर्या पुरेशी ठरू शकते. यामध्ये सौम्य शाम्पू, केसांना मऊपणा देणारे द्रव्य आणि केस विस्कटणे कमी करणारे द्रव्य यांचा समावेश होतो. या साध्या दिनचर्येमुळे केसांचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होऊ शकते. 

पावसात भिजल्यानंतर घरी पोहोचल्यावर पुढील गोष्टी करा.

• धूळ किंवा प्रदूषक कण निघून जाण्यासाठी लगेच स्वच्छ पाण्याने केस धुवा.
• टाळू व्यवस्थित स्वच्छ होण्यासाठी शाम्पूने केस धुणे आवश्यक आहे.
• केसांना ओलावा मिळावा आणि त्यांचा बाहेरील थर मऊ व गुळगुळीत राहावा यासाठी केसांना मऊपणा देणारे द्रव्य वापरा.
• केसांमधील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी आणि केस विस्कटणे कमी करण्यासाठी केसांसाठी द्रव लावणे उपयुक्त ठरते.
• केस वाळवण्यासाठी उष्ण साधनांचा वापर करण्याऐवजी त्यांना नैसर्गिकरित्या वाळू द्या.

हेही वाचा - पावसाळ्यातील केसांची काळजी घेण्याची दिनचर्या

पावसाचे पाणी आणि केसांबद्दलचे सामान्य गैरसमज

पावसाचे पाणी आणि केसांबद्दल अनेक समज प्रचलित आहेत; मात्र त्यांपैकी प्रत्येक गोष्ट खरी असेलच असे नाही. वस्तुस्थिती समजून घेतल्यास केसांची अधिक चांगली काळजी घेता येते. 

पावसात भिजल्यानंतर टाळाव्यात अशा चुका

पावसाळ्यात केस निरोगी ठेवण्यासाठी पुढील सामान्य चुका टाळा:

• ओल्या केसांनी झोपू नका – यामुळे बुरशीची वाढ आणि केस विस्कटण्याचा धोका वाढू शकतो.
• ओले केस बांधू नका – ओले केस कमकुवत असतात आणि त्यामुळे ते अधिक सहज तुटू शकतात.
• मुसळधार पावसानंतर केस धुणे टाळू नका – धूळ आणि प्रदूषक कण काढून टाकण्यासाठी सौम्य शाम्पूने केस धुवा.
• लगेच जास्त उष्णता देऊ नका – आधी केसांना नैसर्गिकरित्या वाळू द्या आणि गरज असल्यास नंतर कमी उष्णतेचा वापर करा.

त्वचारोग तज्ज्ञांचा सल्ला कधी घ्यावा?

मात्र पावसामुळे निर्माण झालेल्या काही केसांच्या समस्यांसाठी योग्य डॉक्टरांकडून तपासणी आणि उपचार घेणे आवश्यक असू शकते. पुढील लक्षणे गंभीर असू शकतात. त्यामुळे त्वचारोग तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा:

• अत्यधिक केसगळती
• सतत राहणारा कोंडा
• उपचार करूनही कमी न होणारी टाळूची खाज
• बुरशीजन्य संसर्ग
• टाळूवर लालसर आणि सूज आलेले भाग
• केस विरळ होणे

निष्कर्ष

पावसाचे पाणी केसांसाठी चांगलेही ठरू शकते आणि हानिकारकही ठरू शकते. त्यात कोणतेही प्रदूषक नसतील तर ते केसांसाठी उपयुक्त ठरू शकते; मात्र अशी परिस्थिती फार क्वचितच आढळते. 

पावसाचे पाणी टाळूसाठी हानिकारक ठरण्यामागे मुख्यतः प्रदूषण, धूळ, मातीचे कण आणि वातावरणातील इतर प्रदूषक यांसारख्या बाह्य घटकांचा परिणाम असतो.

केस निरोगी ठेवण्यासाठी पावसात भिजल्यानंतर लगेच केस धुणे आणि सौम्य शाम्पूच्या मदतीने टाळू नेहमी स्वच्छ ठेवणे आवश्यक आहे. केसांना मऊपणा देणारे द्रव्य आणि केसांसाठी द्रव वापरल्याने केस अधिक मऊ, गुळगुळीत आणि चमकदार राहण्यास मदत होऊ शकते.