facebook


भारतात मासिक पाळीतील वेदनांसाठी सर्वोत्तम औषधे: कळा कमी करणाऱ्या औषधांची नावे आणि उपचार मार्गदर्शक

Medicine for Period Cramps in india Medicine for Period Cramps in india

मासिक पाळी सुरू होण्यापूर्वी किंवा सुरू असताना पोटात कळा येणे ही एक सामान्य समस्या आहे. वैद्यकीय भाषेत या त्रासाला कष्टार्तव असे म्हणतात. सुमारे ४३ टक्के महिलांना प्रत्येक मासिक पाळीच्या वेळी पोटात कळा येण्याचा त्रास होतो.

मासिक पाळीदरम्यान गर्भाशयाचे स्नायू आकुंचन पावत असल्यामुळे या कळा येतात. काही महिलांना सौम्य आणि सहन करता येण्यासारख्या वेदना होतात, तर काहींना तीव्र वेदनांचा सामना करावा लागतो. त्यामुळे काम करणे, अभ्यास करणे, झोप घेणे किंवा दैनंदिन कामे करणे कठीण होऊ शकते. 

अशा वेळी मासिक पाळीतील कळा कमी करण्यासाठी किंवा वेदनांपासून आराम मिळवण्यासाठी औषधांची मदत होऊ शकते.

आयबुप्रोफेन, मेफेनॅमिक आम्ल आणि नेप्रोक्सेन ही मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठी सामान्यतः वापरली जाणारी औषधे आहेत. मात्र, तुमची लक्षणे, आरोग्याची स्थिती, औषधांची ॲलर्जी आणि तुम्ही आधीपासून घेत असलेली इतर औषधे यांचा विचार करूनच योग्य औषध निवडणे महत्त्वाचे आहे. 

या मार्गदर्शक लेखात तुम्हाला मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठी वापरली जाणारी सामान्य औषधे, ती कशा प्रकारे काम करतात, ती सुरक्षितपणे कशी घ्यावीत, त्यांचे संभाव्य दुष्परिणाम आणि औषधांशिवाय पाळीतील कळा कमी करण्याचे उपाय यांची माहिती मिळेल.

मासिक पाळीत पोटात कळा का येतात?

मासिक पाळीतील कळांमुळे पोटाच्या खालच्या भागात किंवा पाठीत ठणकणाऱ्या, धडधडणाऱ्या किंवा दुखऱ्या वेदना जाणवू शकतात. काही महिलांना पाळी सुरू होण्याच्या काही दिवस आधीच कळा येऊ लागतात. कधीकधी या वेदना मांड्या आणि पाठीच्या खालच्या भागापर्यंत पसरू शकतात.

मासिक पाळीतील कळांचे मुख्यतः दोन प्रकार आहेत:

  • प्राथमिक कष्टार्तव: गर्भाशयाच्या स्नायूंच्या आकुंचनामुळे होणाऱ्या मासिक पाळीतील वेदनांचा हा सामान्य प्रकार आहे.
  • दुय्यम कष्टार्तव: गर्भाशयाच्या आतील अस्तराची असामान्य वाढ होणे किंवा गर्भाशयात गाठी तयार होणे यांसारख्या आरोग्यविषयक समस्यांमुळे मासिक पाळीत होणाऱ्या वेदनांना दुय्यम कष्टार्तव म्हणतात.

मासिक पाळीतील वेदनांची सामान्य लक्षणे

मासिक पाळीतील वेदनांची तीव्रता प्रत्येक महिलेमध्ये वेगवेगळी असू शकते. पोटाच्या खालच्या भागात कळा येणे हे सर्वांत सामान्य लक्षण असले, तरी या काळात शरीराच्या इतर भागांतही त्रास जाणवू शकतो. यासोबत पुढील लक्षणेही दिसू शकतात:

  • पोटाच्या खालच्या भागात कळा येणे किंवा दुखणे
  • पाठीच्या खालच्या भागात किंवा मांड्यांमध्ये वेदना पसरणे
  • डोके दुखणे
  • मळमळ होणे
  • जुलाब होणे
  • थकवा किंवा अशक्तपणा जाणवणे
  • पोट फुगल्यासारखे वाटणे किंवा एकूणच अस्वस्थता जाणवणे

मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या औषधांची यादी

मासिक पाळीतील वेदना आणि पोटातील कळा कमी करण्यासाठी अनेक औषधे वापरली जातात. तुमच्यासाठी योग्य औषध कोणते, हे वेदनांची तीव्रता, तुमच्या आरोग्याची गरज, औषधांची ॲलर्जी आणि तुम्ही घेत असलेली इतर औषधे यांवर अवलंबून असते.

मासिक पाळीतील वेदना आणि पोटातील कळा कमी करण्यासाठी सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या औषधांची यादी पुढीलप्रमाणे आहे:

औषधाचे नाव

औषधाचा प्रकार

मुख्य उपयोग

आयबुप्रोफेन

वेदनाशामक व दाह कमी करणारे औषध

मासिक पाळीतील वेदना आणि सूज कमी करण्यासाठी

मेफेनॅमिक आम्ल

वेदनाशामक व दाह कमी करणारे औषध

मासिक पाळीतील कळा आणि वेदना कमी करण्यासाठी

नेप्रोक्सेन

वेदनाशामक व दाह कमी करणारे औषध

वेदना आणि प्रोस्टॅग्लँडिनमुळे होणाऱ्या कळा कमी करण्यासाठी

पॅरासिटामॉल

वेदनाशामक औषध

मासिक पाळीतील सौम्य वेदना कमी करण्यासाठी

डायक्लोफेनॅक

वेदनाशामक व दाह कमी करणारे औषध

काही काळासाठी वेदनांपासून आराम मिळवण्यासाठी

हायोसीन ब्युटिलब्रोमाइड

स्नायूंच्या आकुंचनामुळे होणाऱ्या कळा कमी करणारे औषध

गर्भाशयाचे आकुंचन कमी करून स्नायूंना आराम देण्यासाठी

भारतात मासिक पाळीतील कळा कमी करण्यासाठी उपयुक्त गोळ्या

मासिक पाळीत तीव्र कळा येत असल्यास खूप अस्वस्थता जाणवू शकते आणि दैनंदिन कामांमध्ये अडथळे येऊ शकतात. 

झीलॅब फार्मसीमध्ये सौम्य ते तीव्र मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठी उपयुक्त गोळ्या परवडणाऱ्या किमतीत उपलब्ध आहेत.

गोळीचे नाव

घटक आणि त्यांचे प्रमाण

मेफ प्लस गोळी

मेफेनॅमिक आम्ल (५०० मि.ग्रॅ.) + पॅरासिटामॉल (३२५ मि.ग्रॅ.)

आयबुप्रोल २०० गोळी

आयबुप्रोफेन (२०० मि.ग्रॅ.)

पॅराझेक्स ५०० गोळी

पॅरासिटामॉल (५०० मि.ग्रॅ.)

डायकॅमॉल १०० एसआर गोळी

डायक्लोफेनॅक (१०० मि.ग्रॅ.) दीर्घकाळ औषध सोडणारी गोळी

बुस्कोझी १० गोळी

हायोसीन ब्युटिलब्रोमाइड (१० मि.ग्रॅ.)

नॅप्रोझी २५० गोळी

नेप्रोक्सेन (२५० मि.ग्रॅ.)

मेफ प्लस गोळी

मेफ प्लस गोळीमध्ये मेफेनॅमिक आम्ल आणि पॅरासिटामॉल हे घटक असतात. मासिक पाळीतील वेदना, पोटातील कळा आणि त्यासोबत होणारा त्रास कमी करण्यासाठी या गोळीचा उपयोग होऊ शकतो.

  • घटक: मेफेनॅमिक आम्ल (५०० मि.ग्रॅ.) + पॅरासिटामॉल (३२५ मि.ग्रॅ.)
  • फायदे: मासिक पाळीतील कळा आणि वेदना कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

आयबुप्रोल २०० गोळी

आयबुप्रोल २०० गोळीमध्ये आयबुप्रोफेन हा घटक असतो. हे औषध वेदना आणि दाह कमी करण्यासाठी वापरले जाते. त्यामुळे मासिक पाळीतील वेदना आणि पोटातील कळा कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

  • घटक: आयबुप्रोफेन (२०० मि.ग्रॅ.)
  • फायदे: मासिक पाळीतील कळा, वेदना आणि दाहामुळे होणारा त्रास कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

नॅप्रोझी २५० गोळी

नॅप्रोझी २५० गोळीमध्ये नेप्रोक्सेन हा घटक असतो. हे औषध शरीरातील प्रोस्टॅग्लँडिन या वेदना वाढवणाऱ्या पदार्थाचे उत्पादन कमी करण्यास मदत करते. त्यामुळे मासिक पाळीतील वेदना आणि पोटातील कळा कमी होऊ शकतात.

  • घटक: नेप्रोक्सेन (२५० मि.ग्रॅ.)
  • फायदे: मासिक पाळीतील कळा, वेदना आणि त्यासोबत होणारा दाह कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

पॅराझेक्स ५०० गोळी

मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठी पॅराझेक्स ५०० गोळीचा उपयोग होऊ शकतो. या गोळीतील पॅरासिटामॉल हा सक्रिय घटक मेंदूपर्यंत पोहोचणारे वेदनांचे संदेश कमी करण्यास मदत करतो. त्यामुळे वेदनांपासून आराम मिळू शकतो.

  • घटक: पॅरासिटामॉल (५०० मि.ग्रॅ.)
  • फायदे: मासिक पाळीतील सौम्य ते मध्यम स्वरूपाच्या वेदना आणि त्यासोबत होणारा त्रास कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

डायकॅमॉल १०० एसआर गोळी

डायकॅमॉल १०० एसआर ही मासिक पाळीच्या वेळी पोटात होणाऱ्या वेदना कमी करण्यासाठी वापरली जाणारी गोळी आहे. यात डायक्लोफेनॅक हा घटक असतो. हे औषध वेदना आणि दाह कमी करण्यास मदत करते. मासिक पाळीदरम्यान डॉक्टरांच्या सल्ल्याने याचा वापर केला जाऊ शकतो.

  • घटक: डायक्लोफेनॅक (१०० मि.ग्रॅ.) दीर्घकाळ औषध सोडणारी गोळी
  • फायदे: मासिक पाळीशी संबंधित वेदना आणि दाह कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

बुस्कोझी १० गोळी

बुस्कोझी १० गोळीमध्ये हायोसीन ब्युटिलब्रोमाइड हा घटक असतो. हे औषध स्नायूंचे आकुंचन कमी करून त्यांना आराम देण्यास मदत करते. त्यामुळे गर्भाशयाच्या स्नायूंमधील आकुंचनामुळे येणाऱ्या मासिक पाळीतील कळा कमी होऊ शकतात.

  • घटक: हायोसीन ब्युटिलब्रोमाइड (१० मि.ग्रॅ.)
  • फायदे: मासिक पाळीदरम्यान पोटात कळा येणे आणि आकडीसारख्या वेदना होणे यांपासून आराम मिळण्यास मदत होऊ शकते.

मासिक पाळीतील कळा कमी करण्यासाठी औषध कधी घ्यावे?

मासिक पाळीतील कळा सुरू झाल्यावर वेदना कमी करण्यासाठी औषध घेतले जाऊ शकते. तुमची मासिक पाळी नियमित असल्यास, काही औषधे अपेक्षित पाळी सुरू होण्याच्या १ ते २ दिवस आधी सुरू केल्याने कळा कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

औषध घेण्याची योग्य वेळ हे औषध कोणते आहे आणि तुमच्या आरोग्याची स्थिती कशी आहे यावर अवलंबून असते. औषधाची शिफारस केलेली मात्रा पाळा. काही शंका असल्यास डॉक्टर किंवा औषधतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

हेही वाचा: पाळी उशिरा आल्यास ती लवकर येण्यासाठी कोणती गोळी वापरली जाते?

मासिक पाळीतील कळा कमी करणारी औषधे कशा प्रकारे काम करतात?

मासिक पाळीतील वेदना कमी करणारी वेगवेगळी औषधे त्यांच्या प्रकारानुसार वेगवेगळ्या पद्धतीने काम करतात:

  • वेदना आणि दाह कमी करणारी औषधे: आयबुप्रोफेन, नेप्रोक्सेन आणि मेफेनॅमिक आम्ल यांसारखी औषधे प्रोस्टॅग्लँडिनचे उत्पादन कमी करतात. त्यामुळे गर्भाशयाचे आकुंचन आणि मासिक पाळीतील कळा कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
  • वेदनाशामक औषधे: पॅरासिटामॉलसारखी औषधे प्रामुख्याने वेदनांचे संदेश कमी करण्याचे काम करतात. त्यामुळे मासिक पाळीतील सौम्य वेदनांपासून आराम मिळू शकतो.
  • स्नायूंचे आकुंचन कमी करणारी औषधे: ही औषधे शरीरातील मऊ स्नायूंना आराम देऊन पोटात कळा येणे आणि आकडीसारखा त्रास कमी करण्यास मदत करू शकतात.

मासिक पाळीतील वेदनांचे औषध सुरक्षितपणे कसे घ्यावे?

मासिक पाळीतील कळा कमी करण्यासाठी अनेक महिला डॉक्टरांचा सल्ला न घेता औषधे घेतात. त्यामुळे औषधांचा चुकीचा वापर होण्याची शक्यता वाढते.

असा त्रास टाळण्यासाठी पुढील काळजी घ्या:

  • औषधाची शिफारस केलेली मात्रा आणि ते घेण्याची योग्य वेळ पाळा.
  • डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय एकाच वेळी दोन वेगवेगळी वेदना आणि दाह कमी करणारी औषधे घेऊ नका.
  • एकाच औषधाचा दुहेरी वापर टाळण्यासाठी एकत्रित घटक असलेल्या औषधांवरील माहिती तपासा.
  • तुम्ही घेत असलेल्या इतर औषधांची आणि पूर्वी झालेल्या आजारांची माहिती डॉक्टरांना द्या. विशेषतः पोटात व्रण, मूत्रपिंडाचे आजार, हृदयविकार, यकृताचे आजार किंवा दम्याचा त्रास असल्यास ही माहिती देणे महत्त्वाचे आहे.

मासिक पाळीतील वेदनांच्या औषधांचे दुष्परिणाम कोणते?

मासिक पाळीतील वेदना कमी करणारी बहुतेक औषधे योग्य प्रमाणात घेतल्यास सहसा सहन होतात. मात्र, औषधाचा प्रकार, त्याची मात्रा आणि तुमच्या आरोग्याची स्थिती यांनुसार दुष्परिणाम वेगवेगळे असू शकतात.

मासिक पाळीतील वेदनांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या औषधांमुळे पुढील दुष्परिणाम होऊ शकतात:

  • अपचन किंवा पोटात अस्वस्थता जाणवणे
  • मळमळ किंवा उलट्या होणे
  • जुलाब किंवा बद्धकोष्ठतेचा त्रास होणे
  • डोके दुखणे
  • त्वचेवर पुरळ येणे

औषध घेतल्यानंतर तीव्र किंवा असामान्य लक्षणे जाणवल्यास वैद्यकीय सल्ला घ्या.

औषधांशिवाय मासिक पाळीतील वेदना कशा कमी कराव्यात?

सौम्य ते मध्यम स्वरूपाच्या कळा कमी करण्यासाठी आणि अस्वस्थता दूर करण्यासाठी स्वतःची काळजी घेण्याचे काही सोपे उपाय उपयोगी ठरू शकतात. तुम्ही पुढील उपाय करून पाहू शकता:

  • पोटाच्या खालच्या भागावर गरम पाण्याची पिशवी किंवा उष्णता देणारी पिशवी ठेवा.
  • कोमट पाण्याने अंघोळ करा किंवा शॉवर घ्या.
  • हळूहळू चालणे किंवा शरीराचे हलके ताणण्याचे व्यायाम करून पाहा.
  • पोटाच्या खालच्या भागाला किंवा पाठीला हलक्या हाताने मालिश करा.
  • पुरेशी विश्रांती घ्या आणि नियमित झोप घ्या.
  • ध्यानधारणेसारख्या मन शांत करणाऱ्या पद्धतींचा सराव करा.
  • पुरेसे पाणी प्या आणि नियमित वेळेवर जेवण करा.
  • आल्याचा किंवा कॅमोमाइल फुलांचा चहा यांसारखी वनस्पतींपासून तयार केलेली पेयेही काही प्रमाणात आराम देऊ शकतात.

मासिक पाळीतील वेदनांसाठी डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?

मासिक पाळीत वेदना होणे सामान्य असले, तरी तीव्र, वाढत जाणाऱ्या किंवा नेहमीपेक्षा वेगळ्या स्वरूपाच्या कळांसाठी वैद्यकीय तपासणी आवश्यक असू शकते. 

पुढील परिस्थितींमध्ये डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:

  • वेदना असह्य होत असतील किंवा दिवसेंदिवस वाढत असतील.
  • वेदनाशामक औषधे आणि घरगुती उपाय करूनही आराम मिळत नसेल.
  • मासिक पाळीत अतिरक्तस्राव होत असेल किंवा पाळी अनियमित झाली असेल.
  • लैंगिक संबंधांच्या वेळी, लघवी करताना किंवा शौचाच्या वेळी वेदना होत असतील.
  • योनीतून असामान्य स्राव होत असेल किंवा ओटीपोटात वेदना जाणवत असतील.
  • मासिक पाळी उशिरा आली असेल आणि गर्भधारणेची शक्यता असेल.

निष्कर्ष

मासिक पाळीतील वेदना आणि कळा योग्य औषधे व स्वतःची काळजी घेण्याच्या उपायांनी बऱ्याचदा कमी करता येतात. झीलॅब फार्मसी येथे मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठी विविध पर्याय उपलब्ध आहेत.

मात्र, प्रत्येक महिलेसाठी योग्य औषध वेगवेगळे असू शकते. औषधाची शिफारस केलेली मात्रा पाळा, इतर औषधांसोबत त्याच्या संभाव्य परस्परक्रिया तपासा आणि वेदना तीव्र किंवा दीर्घकाळ टिकणाऱ्या असतील अथवा दैनंदिन कामांमध्ये अडथळा आणत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

Frequently Asked Questions (FAQs)

Q1. मासिक पाळीतील वेदना आणि कळा कमी करण्यासाठी सर्वोत्तम औषध कोणते?

Ans.आयबुप्रोफेन, मेफेनॅमिक आम्ल आणि नेप्रोक्सेन ही मासिक पाळीतील वेदना आणि कळा कमी करण्यासाठी सामान्यतः वापरली जाणारी औषधे आहेत. तुमची लक्षणे, आरोग्याची स्थिती, औषधांची ॲलर्जी आणि तुम्ही घेत असलेली इतर औषधे यांनुसार योग्य औषध निवडावे.

Q2. मासिक पाळीतील कळा कमी करण्यासाठी वेदनाशामक औषधे घेऊ शकते का?

Ans.होय, आयबुप्रोफेन, मेफेनॅमिक आम्ल, नेप्रोक्सेन किंवा पॅरासिटामॉल यांसारखी वेदनाशामक औषधे योग्य प्रमाणात घेतल्यास मासिक पाळीतील कळा कमी करण्यास मदत करू शकतात.

Q3. मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठीच्या गोळ्या सुरक्षित असतात का?

Ans.मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठीच्या गोळ्या योग्य पद्धतीने घेतल्यास सुरक्षित ठरू शकतात. मात्र, काही आरोग्यविषयक समस्या, औषधांची ॲलर्जी किंवा इतर औषधांचे सेवन सुरू असल्यास काही गोळ्या घेणे योग्य नसू शकते.

Q4. मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठी आयबुप्रोफेन घ्यावे का?

Ans.आयबुप्रोफेन शरीरातील प्रोस्टॅग्लँडिनचे उत्पादन कमी करून मासिक पाळीतील वेदना आणि कळा कमी करण्यास मदत करू शकते. औषधाची शिफारस केलेली मात्रा पाळा. हे औषध तुमच्यासाठी योग्य आहे की नाही, याबद्दल शंका असल्यास डॉक्टर किंवा औषधतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

Q5. पॅरासिटामॉलमुळे मासिक पाळीतील वेदना कमी होण्यास मदत होते का?

Ans.होय, पॅरासिटामॉलमुळे मासिक पाळीतील सौम्य वेदना कमी होण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, काही जणांना मासिक पाळीतील कळा कमी करण्यासाठी पॅरासिटामॉलपेक्षा नॉन-स्टेरॉइडल दाहशामक औषधांचा (NSAIDs) अधिक फायदा होऊ शकतो.

Q6. मासिक पाळीतील वेदना कमी करणारे औषध किती वेळात परिणाम दाखवते?

Ans.औषधानुसार आणि प्रत्येक व्यक्तीच्या शरीराच्या प्रतिसादानुसार परिणाम दिसण्यासाठी लागणारा वेळ बदलू शकतो. औषधाच्या सूचनांचे पालन करा आणि शिफारस केलेल्या मात्रेतच औषध घ्या.

Q7. मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठी घेतल्या जाणाऱ्या औषधांचे दुष्परिणाम कोणते आहेत?

Ans.सामान्य दुष्परिणामांमध्ये पोटात अस्वस्थता, अपचन, मळमळ, डोकेदुखी किंवा चक्कर येणे यांचा समावेश होऊ शकतो. नॉन-स्टेरॉइडल दाहशामक औषधांमुळे (NSAIDs) पोटाला जळजळ होऊ शकते आणि काही प्रकरणांमध्ये रक्तस्रावही होऊ शकतो.

Q8. तणावामुळे मासिक पाळीतील वेदना अधिक वाढू शकतात का?

Ans.होय, तणावामुळे वेदनांची जाणीव अधिक तीव्र होऊ शकते आणि मासिक पाळीदरम्यानचा त्रास वाढू शकतो. त्यामुळे मासिक पाळीतील वेदना अधिक जाणवू शकतात.

Q9. औषधांशिवाय मासिक पाळीतील वेदना कशा कमी करू शकते?

Ans.गरम पाण्याची पिशवी पोटावर ठेवणे, कोमट पाण्याने आंघोळ करणे, हळूहळू चालणे किंवा हलके व्यायाम करणे, मालिश करणे, पुरेशी विश्रांती घेणे आणि मन शांत ठेवण्याचे उपाय यांमुळे औषधांशिवाय मासिक पाळीतील वेदना कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

Q10. मासिक पाळीतील वेदना कमी करण्यासाठीच्या गोळ्या कधी घ्याव्यात?

Ans.मासिक पाळीच्या कळा सुरू झाल्यावर वेदना कमी करण्यासाठीच्या गोळ्या घ्या. तुमची मासिक पाळी नियमित असल्यास, काही औषधे अपेक्षित मासिक पाळी सुरू होण्याच्या १ ते २ दिवस आधीही घेता येऊ शकतात. औषधाची शिफारस केलेली मात्रा आणि वापरण्याच्या सूचनांचे पालन करा.

Recent Blogs


Disclaimer : Zeelab Pharmacy provides health information for knowledge only. Do not self-medicate. Always consult a qualified doctor before starting, stopping, or changing any medicine or treatment.


medicine cart

₹ 0

0

Items added


2026 Copyright By © Zeelab Pharmacy Private Limited. All Rights Reserved

Our Payment Partners

card
correct iconAdded!