महिलांमधील योनीमार्गाच्या खाजेवरील सर्वोत्तम औषधे: एक संपूर्ण उपचार मार्गदर्शिका

महिलांना योनीमार्गात खाज सुटणे आणि जळजळ होणे ही सामान्य समस्या आहे. बुरशी किंवा जिवाणूंचा संसर्ग, एखाद्या पदार्थाची ॲलर्जी, संप्रेरकांमधील बदल किंवा वैयक्तिक स्वच्छतेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या वस्तूंमुळे होणारा त्रास यांमुळे ही समस्या उद्भवू शकते.

खाज सौम्य असल्यास स्वच्छतेची योग्य काळजी घेतल्याने सहसा आराम मिळू शकतो. मात्र, त्रास तीव्र असेल किंवा दिवसेंदिवस वाढत असेल, तर स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.

बुरशीच्या संसर्गामुळे योनीमार्गात खाज सुटत असल्यास क्लोट्रिमॅझोल, मायकोनॅझोल आणि तोंडावाटे घेतले जाणारे फ्लुकोनॅझोल ही काही सामान्यतः वापरली जाणारी औषधे आहेत. योग्य औषधाची निवड खाज येण्याचे मूळ कारण आणि त्रासाची तीव्रता यांवर अवलंबून असते. त्यामुळे योग्य उपचारांसाठी स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

या लेखात आपण महिलांच्या गुप्तांगातील खाज कमी करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या बाहेरून लावण्याच्या मलमांपासून ते तोंडावाटे घेण्याच्या औषधांपर्यंत विविध उपचारांविषयी माहिती जाणून घेणार आहोत.

योनीमार्गात खाज सुटणे म्हणजे काय?

महिलांच्या गुप्तांगाच्या आसपास खाज सुटणे आणि सतत खाजवावेसे वाटणे, याला योनीमार्गातील खाज असे म्हणतात. या त्रासामुळे अस्वस्थता जाणवू शकते.

योनीमार्गाच्या आतील भागात खाज सुटणे आणि बाहेरील जननेंद्रियांच्या भागात खाज सुटणे या दोन वेगवेगळ्या समस्या आहेत.

खाज येण्याच्या कारणानुसार त्या भागात लालसरपणा, जळजळ, सूज, नेहमीपेक्षा वेगळा स्राव किंवा दुर्गंधी अशी लक्षणेही दिसू शकतात.

योनीमार्गात खाज आणि जळजळ होण्याची कारणे कोणती?

महिलांच्या योनीमार्गात खाज आणि जळजळ होण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. वैयक्तिक स्वच्छतेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या वस्तूंमुळे होणारी ॲलर्जी, त्वचेची जळजळ, संसर्ग आणि संप्रेरकांमधील बदल यांमुळे हा त्रास होऊ शकतो.

या त्रासाची सामान्य कारणे पुढीलप्रमाणे आहेत:

• बुरशीचा संसर्ग
• जिवाणूंमुळे होणारा योनीमार्गाचा संसर्ग
• लैंगिक संबंधांतून पसरणारे संसर्ग
• त्वचेची जळजळ किंवा ॲलर्जी
• संप्रेरकांमधील बदल
• साबण किंवा गुप्तांग स्वच्छ ठेवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या वस्तूंमुळे होणारी जळजळ
• त्वचेशी संबंधित काही आजार

योनीमार्गात किंवा बाहेरील जननेंद्रियांच्या भागात खाज सुटल्यास कोणती लक्षणे दिसतात?

योनीमार्गात किंवा बाहेरील जननेंद्रियांच्या भागात खाज सुटण्यासोबत इतर लक्षणेही दिसू शकतात. या लक्षणांची माहिती असल्यास स्त्रीरोगतज्ज्ञांना खाज येण्याचे कारण ओळखण्यास आणि महिलांच्या गुप्तांगातील खाज कमी करण्यासाठी योग्य औषध सुचवण्यास मदत होते.

• दुखणे किंवा ठणकणे
• लालसरपणा किंवा सूज
• जळजळ होणे
• योनीमार्गातून नेहमीपेक्षा वेगळा स्राव होणे
• योनीमार्गात कोरडेपणा जाणवणे
• लघवी करताना वेदना होणे किंवा जळजळ जाणवणे
• लैंगिक संबंधांच्या वेळी वेदना होणे
• योनीमार्गातून दुर्गंधी येणे
• बाहेरील जननेंद्रियांच्या आसपासची त्वचा तडकणे किंवा चिडचिड होणे

योनीमार्गातील खाज आणि जळजळ कमी करण्यासाठी वापरली जाणारी औषधे

योनीमार्गातील खाज कमी करण्यासाठी कोणते औषध योग्य ठरेल, हे खाज येण्याच्या मूळ कारणावर अवलंबून असते. उदाहरणार्थ, बुरशीचा संसर्ग, जिवाणूंचा संसर्ग किंवा त्वचेची जळजळ यांनुसार उपचार वेगवेगळे असू शकतात. 

तुमची लक्षणे आणि तपासणीतील निष्कर्ष लक्षात घेऊन स्त्रीरोगतज्ज्ञ योग्य उपचार सुचवू शकतात.

महिलांच्या गुप्तांगातील खाज कमी करण्यासाठी सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या औषधांची माहिती पुढीलप्रमाणे आहे:

• क्लोट्रिमॅझोल: हे बुरशीविरोधी औषध असून, कॅन्डिडा बुरशीमुळे योनीमार्गात होणाऱ्या संसर्गावर उपचार करण्यासाठी याचा वापर केला जातो.
• मायकोनॅझोल: हे बुरशीविरोधी औषध कॅन्डिडा बुरशीची वाढ रोखण्यास आणि त्यामुळे होणाऱ्या योनीमार्गातील संसर्गावर उपचार करण्यास मदत करते.
• फ्लुकोनॅझोल: हे तोंडावाटे घेण्याचे बुरशीविरोधी औषध आहे. कॅन्डिडामुळे होणाऱ्या काही संसर्गांवर, त्यात योनीमार्गातील काही बुरशीजन्य संसर्गांचाही समावेश आहे, उपचार करण्यासाठी याचा वापर केला जातो.
• मेट्रोनिडॅझोल: हे जिवाणू आणि काही सूक्ष्म परजीवींमुळे होणाऱ्या संसर्गांवर उपचार करण्यासाठी वापरले जाणारे औषध आहे. जिवाणूंमुळे होणारा योनीमार्गाचा संसर्ग आणि ट्रायकोमोनास संसर्ग यांवर उपचार करण्यासाठी याचा वापर केला जातो.
• क्लिंडामायसिन: हे प्रतिजैविक औषध असून, जिवाणूंमुळे होणाऱ्या योनीमार्गाच्या संसर्गावर उपचार करण्यासाठी याचा वापर केला जातो.
• टिनिडॅझोल: हे जिवाणू आणि काही सूक्ष्म परजीवींमुळे होणाऱ्या संसर्गांवर उपचार करण्यासाठी वापरले जाणारे औषध आहे. योनीमार्गातील जिवाणूंचा संसर्ग आणि ट्रायकोमोनास संसर्ग यांसारख्या काही संसर्गांवर याचा वापर केला जातो.

भारतातील योनीमार्गातील खाजेसाठी उत्तम मलमांची यादी

झीलॅब फार्मसीमध्ये महिलांच्या गुप्तांगातील खाज आणि जळजळ होण्याच्या काही कारणांवर उपचार करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या मलमांची माहिती तुम्ही जाणून घेऊ शकता. 

योनीमार्गातील खाजेसाठी योग्य मलमाची निवड बुरशीचा संसर्ग, त्वचेची जळजळ किंवा इतर कोणत्या कारणामुळे त्रास होत आहे, यावर अवलंबून असते. 

योग्य उपचार निवडण्यासाठी आरोग्यतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

क्लोझेक्स बुरशीविरोधी मलम

क्लोझेक्स बुरशीविरोधी मलम २० ग्रॅम

क्लोझेक्स हे योनीमार्गातील खाजेस कारणीभूत ठरणाऱ्या काही बुरशीजन्य संसर्गांवर उपचार करण्यासाठी बाहेरून लावले जाणारे मलम आहे. यामध्ये १ टक्का क्लोट्रिमॅझोल असते. बुरशीमुळे त्वचेवर खाज, लालसरपणा, जळजळ आणि चिडचिड होत असल्यास या मलमाचा वापर केला जातो.

• घटक: क्लोट्रिमॅझोल १ टक्का वजनानुसार
• फायदे: बुरशीजन्य संसर्गावर नियंत्रण मिळवण्यास आणि योनीमार्गाच्या आसपासच्या भागातील खाज कमी करण्यास मदत करते.

भारतातील योनीमार्गातील खाजेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या उत्तम गोळ्यांची यादी

योनीमार्गातील खाजेसाठी योग्य गोळी निवडणे हे खाज येण्याच्या मूळ कारणावर अवलंबून असते. उदाहरणार्थ, बुरशीचा संसर्ग किंवा जिवाणूंचा संसर्ग यांनुसार औषध वेगवेगळे असू शकते. 

तुमच्या लक्षणांची तपासणी करून आणि संभाव्य कारण निश्चित केल्यानंतर आरोग्यतज्ज्ञ योग्य बुरशीविरोधी किंवा संसर्गविरोधी औषध सुचवू शकतात.

फ्लुकोझी १५० गोळी

फ्लुकोझी १५० बुरशीविरोधी गोळी

फ्लुकोझी १५० मध्ये १५० मि.ग्रॅ. फ्लुकोनॅझोल असते. बुरशीजन्य संसर्गामुळे योनीमार्गात खाज सुटत असल्यास, डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार या बुरशीविरोधी गोळीचा वापर केला जाऊ शकतो.

• घटक: फ्लुकोनॅझोल १५० मि.ग्रॅ.
• फायदे: योग्य वैद्यकीय सल्ल्यानुसार वापरल्यास योनीमार्गातील काही बुरशीजन्य संसर्ग आणि त्यांच्याशी संबंधित लक्षणे कमी करण्यास मदत करते.

मेट्रोझी ४०० गोळी

मेट्रोझी ४०० गोळी

मेट्रोझी ४०० हे महिलांच्या गुप्तांगातील काही संसर्गांमुळे होणाऱ्या खाजेवर उपचार करण्यासाठी वापरले जाणारे औषध आहे. यामध्ये ४०० मि.ग्रॅ. मेट्रोनिडॅझोल असते. या औषधामध्ये जिवाणू आणि काही सूक्ष्म परजीवींविरुद्ध कार्य करणारे गुणधर्म आहेत. त्यामुळे काही प्रकारच्या योनीमार्गातील संसर्गांवर उपचार करण्यासाठी याचा वापर केला जातो.

• घटक: मेट्रोनिडॅझोल ४०० मि.ग्रॅ.
• फायदे: आरोग्यतज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार वापरल्यास काही जिवाणूजन्य आणि सूक्ष्म परजीवींमुळे होणाऱ्या योनीमार्गातील संसर्गांवर उपचार करण्यास मदत करते.

क्लिअरबेट ३०० मि.ग्रॅ. कॅप्सूल

क्लिअरबेट ३०० मि.ग्रॅ. प्रतिजैविक कॅप्सूल

क्लिअरबेट ३०० मि.ग्रॅ. हे क्लिंडामायसिन ३०० मि.ग्रॅ. असलेले प्रतिजैविक औषध आहे. योनीमार्गातील जळजळीशी संबंधित असू शकणाऱ्या काही जिवाणूजन्य संसर्गांवर उपचार करण्यासाठी याचा वापर केला जातो.

• घटक: क्लिंडामायसिन ३०० मि.ग्रॅ.
• फायदे: वैद्यकीय देखरेखीखाली वापरल्यास या औषधाचा परिणाम होणाऱ्या जिवाणूंमुळे झालेल्या संसर्गावर नियंत्रण मिळवण्यास मदत करते.

क्लिअरबेट एम कॅप्सूल

क्लिअरबेट एम मऊ जिलेटिन कॅप्सूल

क्लिअरबेट एम हे क्लिंडामायसिन आणि मायकोनॅझोल या दोन औषधांचे मिश्रण आहे. योनीमार्गात जिवाणू आणि बुरशी या दोन्हींमुळे होणाऱ्या काही संसर्गांवर उपचार करण्यासाठी हे औषध तयार केलेले आहे.

• घटक: क्लिंडामायसिन १०० मि.ग्रॅ. + मायकोनॅझोल २०० मि.ग्रॅ.
• फायदे: योग्य वैद्यकीय सल्ल्यानुसार वापरल्यास योनीमार्गातील काही मिश्र संसर्गांवर उपचार करण्यास मदत करते.

टिनिझॉक्स ५०० गोळी

टिनिझॉक्स ५०० गोळी

टिनिझॉक्स ५०० हे टिनिडॅझोल ५०० मि.ग्रॅ. असलेले औषध आहे. योनीमार्गात खाज आणि जळजळ निर्माण करणाऱ्या काही प्रकारच्या संसर्गांवर उपचार करण्यासाठी याचा वापर केला जातो. हे औषध जिवाणू आणि काही सूक्ष्म परजीवींविरुद्ध कार्य करते.

• घटक: टिनिडॅझोल ५०० मि.ग्रॅ.
• फायदे: वैद्यकीय सल्ल्यानुसार वापरल्यास काही जिवाणूजन्य आणि सूक्ष्म परजीवींमुळे होणाऱ्या संसर्गांवर उपचार करण्यास मदत करते.

योनीमार्गातील खाजेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या औषधांचे दुष्परिणाम

योनीमार्गातील खाज कमी करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या औषधांमुळे काही दुष्परिणाम होऊ शकतात. हे दुष्परिणाम कोणते औषध वापरले आहे आणि त्या औषधाचा शरीरावर कसा परिणाम होतो, यावर अवलंबून असतात.

सामान्यतः दिसू शकणारे दुष्परिणाम पुढीलप्रमाणे आहेत:

• काही बुरशीविरोधी मलम लावल्यानंतर सौम्य टोचल्यासारखे वाटणे किंवा जळजळ होणे
• काही तोंडावाटे घेण्याच्या औषधांमुळे मळमळ होणे किंवा पोट बिघडणे
• ॲलर्जी होणे, मात्र असे प्रकार क्वचितच आढळतात

योनीमार्गातील खाजेची औषधे वापरताना घ्यावयाची काळजी

योनीमार्गातील खाजेवर सुरक्षितपणे उपचार करण्यासाठी आणि दुष्परिणामांचा धोका कमी करण्यासाठी महिलांच्या गुप्तांगातील खाजेसाठी कोणतेही औषध वापरताना पुढील काळजी घ्या:

• खाज येण्याचे संभाव्य कारण समजून घेतल्यानंतर योग्य औषध वापरा.
• डॉक्टरांनी सांगितलेले औषधाचे प्रमाण आणि उपचारांचा कालावधी पाळा.
• खाज वारंवार येत असल्यास किंवा दीर्घकाळ टिकत असल्यास स्वतःच्या मनाने औषधे घेणे टाळा.
• गर्भावस्थेत कोणतेही औषध वापरण्यापूर्वी आरोग्यतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
• औषध किंवा मलम वापरल्यानंतर तीव्र जळजळ किंवा ॲलर्जी झाल्यास त्याचा वापर थांबवा आणि वैद्यकीय सल्ला घ्या.

योनीमार्गात खाज सुटत असल्यास कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात?

कळत-नकळत काही चुका करत राहिल्यास योनीमार्गातील खाज अधिक वाढू शकते.

• कृत्रिम सुगंध असलेले साबण, फवारे किंवा गुप्तांग स्वच्छ करण्यासाठी वापरली जाणारी द्रव्ये वापरणे.
• योनीमार्गाच्या आतील भागात पाणी किंवा इतर द्रव्ये घालून स्वच्छता करणे.
• खाज येणारा किंवा चिडचिड झालेला भाग वारंवार खाजवणे.
• डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय स्टेरॉइडयुक्त किंवा अनेक औषधांचे मिश्रण असलेली मलमे लावणे.
• खाज दीर्घकाळ टिकत असल्यास किंवा वाढत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करणे.
• घट्ट किंवा कृत्रिम धाग्यांपासून बनवलेली अंतर्वस्त्रे घालणे.
• लैंगिक संबंधांच्या वेळी निरोधाचा वापर न करणे.

योनीमार्गातील खाज वारंवार होऊ नये यासाठी काय करावे?

दैनंदिन जीवनातील काही सोप्या सवयींमुळे योनीमार्गात किंवा बाहेरील जननेंद्रियांच्या भागात वारंवार होणारी खाज आणि जळजळ कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

• बाहेरील जननेंद्रियांचा भाग साध्या पाण्याने किंवा सौम्य, सुगंधरहित स्वच्छता करणाऱ्या पदार्थाने स्वच्छ करा.
• हवा खेळती राहील अशी सुती अंतर्वस्त्रे वापरा आणि तो भाग कोरडा ठेवा.
• सुगंधी स्वच्छताद्रव्ये, फवारे आणि सुगंध घातलेली मासिक पाळीची साधने वापरणे टाळा.
• डॉक्टरांनी दिलेली औषधे त्यांच्या सूचनेनुसार वापरा.
• खाज किंवा जळजळ निर्माण करणाऱ्या वस्तू ओळखा आणि त्यांचा वापर टाळा.

हेही वाचा: घरी योनीमार्गातील खाज त्वरित कशी कमी करावी

योनीमार्गात खाज सुटल्यास स्त्रीरोगतज्ज्ञांकडे कधी जावे?

योनीमार्गात किंवा बाहेरील जननेंद्रियांच्या भागात खाज दीर्घकाळ टिकत असल्यास, वाढत असल्यास किंवा वारंवार होत असल्यास स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. पुढीलपैकी कोणतेही लक्षण दिसल्यास वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे:

• खाज दीर्घकाळ टिकणे किंवा वारंवार होणे
• योनीमार्गातून नेहमीपेक्षा वेगळा स्राव होणे किंवा दुर्गंधी येणे
• खूप लालसरपणा, सूज किंवा वेदना होणे
• ओटीपोटात वेदना होणे, ताप येणे, थंडी वाजणे किंवा प्रकृती अस्वस्थ वाटणे
• गर्भावस्थेत किंवा रजोनिवृत्तीनंतर योनीमार्गात खाज सुटणे

निष्कर्ष

योनीमार्गात खाज सुटणे आणि जळजळ होणे यामुळे अस्वस्थता जाणवू शकते. मात्र, योग्य उपचारांमुळे ही लक्षणे कमी करण्यास आणि त्रासाचे मूळ कारण दूर करण्यास मदत होऊ शकते.

महिलांच्या गुप्तांगातील खाजेसाठी योग्य औषध निवडणे हे बुरशीचा संसर्ग, जिवाणूंचा संसर्ग किंवा त्वचेची जळजळ यांपैकी कोणते कारण आहे, यावर अवलंबून असते. लक्षणांची तपासणी केल्यानंतर आरोग्यतज्ज्ञ योग्य बुरशीविरोधी मलम किंवा तोंडावाटे घेण्याचे औषध सुचवू शकतात.

उपचारांसोबतच जळजळ निर्माण करणाऱ्या पदार्थांचा वापर टाळणे आणि गुप्तांगांची योग्य स्वच्छता राखणे यांमुळे अस्वस्थता कमी करण्यास आणि खाज पुन्हा होण्याचा धोका कमी करण्यास मदत होऊ शकते.