Hypothyroidism vs Hyperthyroidism: ముఖ్య తేడాలు, లక్షణాలు, కారణాలు, TSH స్థాయిలు, నిర్ధారణ & చికిత్స

భారతదేశంలో థైరాయిడ్ (Thyroid) సమస్యలు చాలా సాధారణం. దాదాపు ప్రతి కుటుంబంలో ఎవరికో ఒకరికి థైరాయిడ్ వ్యాధి ఉంటుంది. భారతదేశంలో సుమారు 4.2 కోట్ల మందికి థైరాయిడ్ సంబంధిత వ్యాధులు ఉన్నాయి. ఇవి మెడలో ఉండే సీతాకోకచిలుక ఆకారంలో ఉన్న చిన్న గ్రంథి పనితీరుతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. ఈ గ్రంథి మెటబాలిజం (Metabolism), హార్ట్ రేట్ (Heart rate), బాడీ టెంపరేచర్ (Body temperature) మరియు ఎనర్జీ లెవెల్స్ (Energy levels) ను నియంత్రిస్తుంది.

ఇందులో ఎక్కువగా కనిపించే రెండు వ్యాధులు Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism. ఇవి వరుసగా థైరాయిడ్ గ్రంథి పనితీరు తగ్గిపోవడం (Underactive) మరియు ఎక్కువగా పనిచేయడం (Overactive) వల్ల వస్తాయి. 

ఒకే థైరాయిడ్ గ్రంథిని ప్రభావితం చేసినా, ఈ రెండు వ్యాధులు శరీరంలో పూర్తిగా భిన్నమైన ప్రభావాలు చూపిస్తాయి.

ఇప్పుడు Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism మధ్య లక్షణాలు, కారణాలు, నిర్ధారణ, చికిత్స మొదలైన వాటి పరంగా ఉన్న తేడాలను వివరంగా తెలుసుకుందాం.

Hypothyroidism vs Hyperthyroidism: తక్షణ పోలిక పట్టిక

విషయాన్ని లోతుగా చూడకముందు, ఎక్కువగా కనిపించే ఈ రెండు థైరాయిడ్ వ్యాధులు అయిన Hyperthyroidism మరియు Hypothyroidism ను ఒకసారి సులభంగా పోల్చుకుందాం.

థైరాయిడ్ గ్రంథి అంటే ఏమిటి? 

థైరాయిడ్ (Thyroid) అనేది మెడలో Adam’s apple కింద ఉండే చిన్న సీతాకోకచిలుక ఆకారంలో ఉన్న గ్రంథి. దీని పని T₄ మరియు T₃ హార్మోన్లు తయారు చేయడం. ఇవి మెటబాలిజం, హార్ట్ రేట్, బాడీ టెంపరేచర్ మరియు ఎనర్జీ లెవెల్స్ ను నియంత్రిస్తాయి.

థైరాయిడ్ గ్రంథి ఎలా పనిచేస్తుంది?

థైరాయిడ్ గ్రంథి ఐయోడిన్ ను గ్రహించి T₃ మరియు T₄ హార్మోన్లు తయారు చేస్తుంది. ఇవే బాడీ టెంపరేచర్, హార్ట్ రేట్, మెటబాలిజం మరియు ఎనర్జీ ఉత్పత్తిని నియంత్రిస్తాయి. ఇది ఈ క్రింది విధంగా జరుగుతుంది:

• Thyroid-stimulating hormone (TSH) అనే హార్మోన్ పిట్యూటరీ గ్రంథి నుండి విడుదల అవుతుంది.
• TSH థైరాయిడ్ గ్రంథికి సంకేతం ఇచ్చి మరిన్ని హార్మోన్లు తయారు చేయమని చెబుతుంది.
• థైరాయిడ్ గ్రంథి thyroxine (T₄) మరియు triiodothyronine (T₃) హార్మోన్లు తయారు చేస్తుంది.
• T₃ మరియు T₄ బాడీ టెంపరేచర్, గ్రోత్, మెటబాలిజం మరియు హార్ట్ రేట్ ను నియంత్రించడంలో సహాయపడతాయి.

Hypothyroidism అంటే ఏమిటి?

Hypothyroidism అంటే థైరాయిడ్ గ్రంథి సరిపడా థైరాయిడ్ హార్మోన్ తయారు చేయకపోవడం. దీంతో శరీరంలోని బయోలాజికల్ ఫంక్షన్లు నెమ్మదిగా అవుతాయి. ఫలితంగా ఎక్కువ అలసట, బరువు పెరగడం, మలబద్ధకం, ఎప్పుడూ చలిగా అనిపించడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.

భారతదేశంలోని ఎనిమిది నగరాల్లో చేసిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, ప్రతి 10 మంది పెద్దల్లో ఒకరికి Hypothyroidism ఉంది.

Hyperthyroidism అంటే ఏమిటి?

Hyperthyroidism అంటే థైరాయిడ్ గ్రంథి చాలా ఎక్కువగా థైరాయిడ్ హార్మోన్ తయారు చేయడం. దీంతో మెటబాలిజం చాలా వేగంగా పనిచేస్తుంది. ఫలితంగా బరువు తగ్గడం, వేగంగా కొట్టుకునే గుండె (Tachycardia), ఆందోళన, ఎక్కువగా చెమటలు పడడం వంటి సమస్యలు వస్తాయి.

Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism: ముఖ్య తేడాలు 

Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism లక్షణాలు, ప్రభావాలు చాలా విషయాల్లో భిన్నంగా ఉంటాయి. ముఖ్యమైన తేడాలు ఇవి:

Hypothyroidism vs Hyperthyroidism లక్షణాలు

ఈ రెండు థైరాయిడ్ వ్యాధులు శరీరంలో తయారయ్యే థైరాయిడ్ హార్మోన్ పరిమాణంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. అందుకే Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism ను వేరు చేయడానికి సహాయపడే లక్షణాలు కూడా భిన్నంగా ఉంటాయి.

Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism కు కారణాలు ఏమిటి? 

థైరాయిడ్ హార్మోన్ ఉత్పత్తి ఎందుకు మారుతుంది అనే దానికి అనేక కారణాలు ఉండొచ్చు. సరైన చికిత్స ఇవ్వాలంటే ముందుగా కారణాన్ని గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం.

Hypothyroidism కు ఎక్కువగా కనిపించే కారణం Hashimoto’s thyroiditis. Hyperthyroidism కు ఎక్కువగా కనిపించే కారణం Graves’ disease.

Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism ను ఎలా నిర్ధారిస్తారు?

థైరాయిడ్ వ్యాధులు (Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism) ను సాధారణంగా లక్షణాలు, పేషెంట్ మరియు ఫ్యామిలీ మెడికల్ హిస్టరీ, ఫిజికల్ ఎగ్జామినేషన్ ఆధారంగా నిర్ధారిస్తారు.

హెల్త్‌కేర్ ప్రొఫెషనల్స్ ఈ క్రింది టెస్టులు చేయమని సూచించవచ్చు: 

TSH, T₃ మరియు T₄ స్థాయిలు అర్థం చేసుకోవడం

TSH, T₃, మరియు T₄ స్థాయిలు చూసి వ్యక్తికి ఏ థైరాయిడ్ వ్యాధి ఉందో అంచనా వేయవచ్చు. 

• TSH ఎక్కువగా ఉండి, ముఖ్యంగా T₄ తక్కువగా ఉంటే, సాధారణంగా Hypothyroidism ను సూచిస్తుంది.
• TSH తక్కువగా ఉండి, T₄ ఎక్కువగా ఉంటే, Hyperthyroidism ఉండే అవకాశం ఎక్కువ.

Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism లో థైరాయిడ్ హార్మోన్ స్థాయిలు ఈ విధంగా మారవచ్చు:

Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism చికిత్స

Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism చికిత్సలో సాధారణంగా ఉపయోగించే మందులు మరియు ఇతర చర్యలు ఇవి:

ఇంకా చదవండి: థైరాయిడ్ పేషెంట్లకు ఉత్తమ ఆహారం

Hypothyroidism Hyperthyroidism గా (లేదా దానికి విరుద్ధంగా) మారుతుందా?

ఈ రెండు వ్యాధులు పూర్తిగా భిన్నమైనవైనా, కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో ఒకటి మరొకదిగా మారే అవకాశం ఉంటుంది.

• Radioactive iodine చికిత్స లేదా శస్త్రచికిత్స తర్వాత Hyperthyroidism, Hypothyroidism గా మారవచ్చు.
• కొన్ని అరుదైన Autoimmune థైరాయిడ్ వ్యాధుల్లో Hypo నుండి Hyperthyroidism కు మార్పు జరగవచ్చు.
• ఒకే సమయంలో ఒక వ్యక్తికి ఈ రెండు వ్యాధులు కలిసివుండవు.

ఎది ఎక్కువ ప్రమాదకరం: Hypothyroidism లేదా Hyperthyroidism?

ఈ విషయంపై చదువుతున్నప్పుడు చాలా మందికి ఈ ప్రశ్న వస్తుంది. సమాధానం ఏమిటంటే, ఈ రెండింటిలో ఏదీ తక్కువ లేదా ఎక్కువ ప్రమాదకరం అని సులభంగా చెప్పలేం. 

రెండూ సరైన చికిత్స లేకుండా వదిలేస్తే తీవ్రమైన సమస్యలకు దారితీస్తాయి. వచ్చే కాంప్లికేషన్లు కొన్ని ఇవి:

థైరాయిడ్ వ్యాధులను నివారించవచ్చా?

ప్రత్యేకంగా Autoimmune థైరాయిడ్ వ్యాధులను పూర్తిగా నివారించడం చాలా సార్లు సాధ్యం కాదు. కానీ థైరాయిడ్ ఆరోగ్యంగా ఉండేందుకు మీరు కొన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకోవచ్చు:

• శరీరానికి అవసరమైనంత Iodine తీసుకోవాలి, కానీ అతిగా తీసుకోవద్దు.
• మీ థైరాయిడ్ మందులు ను డాక్టర్ చెప్పిన విధంగా సరిగ్గా వాడాలి.
• Autoimmune వ్యాధులు ఉంటే, డాక్టర్ సూచించిన మందులతో చికిత్స చేయించుకోవాలి.
• ఫ్యామిలీ హిస్టరీ ఉంటే, థైరాయిడ్ ఫంక్షన్ టెస్టులు చేయించుకోవాలి.
• కుటుంబంలో ఎవరికైనా థైరాయిడ్ సమస్య ఉంటే, మీరుకూడా సమయానికి టెస్టులు చేయించుకోవడం మంచిది.
• నియమితంగా హెల్త్ చెక్-అప్స్ చేయించుకోవాలి.

ఎప్పుడు డాక్టర్‌ను సంప్రదించాలి?

సరైన అంచనా, థైరాయిడ్ టెస్టులు చేయించుకోవడం ద్వారా అసలు కారణం ఏమిటో తెలుసుకుని సరైన చికిత్స పొందవచ్చు. ఈ క్రింది లక్షణాలు ఉంటే హెల్త్ ప్రాక్టీషనర్‌ను తప్పకుండా కలవాలి:

• ఎప్పుడూ అలసటగా ఉండడం
• స్పష్టమైన కారణం లేకుండా బరువు ఎక్కువగా పెరగడం లేదా తగ్గడం
• హార్ట్ బీట్ చాలా వేగంగా లేదా చాలా నెమ్మదిగా ఉండడం
• మెడ వద్ద ఉబ్బినట్టు కనిపించడం
• జుట్టు పలుచగా అవడం లేదా ఎక్కువగా రాలిపోవడం
• మాసిక చక్రం అసమానంగా ఉండడం
• ఆందోళన, డిప్రెషన్ లేదా మూడ్ మార్పులు
• ఇతరుల కంటే మీకు ఎక్కువగా వేడిగా లేదా చలిగా అనిపించడం

సంక్షేపం

సులభంగా చెప్పాలంటే, Hypothyroidism మరియు Hyperthyroidism రెండూ థైరాయిడ్ గ్రంథి పనితీరు సరిగా లేకపోవడం వల్ల వచ్చే సాధారణ వ్యాధులు.

Hypothyroidism లో థైరాయిడ్ సరిపడా హార్మోన్లు తయారు చేయదు. Hyperthyroidism లో థైరాయిడ్ చాలా ఎక్కువగా హార్మోన్లు తయారు చేస్తుంది. అందుకే లక్షణాలు, చికిత్స విధానం రెండింటికీ వేర్వేరుగా ఉంటాయి.

సమయానికి నిర్ధారణ, సరైన మెడికల్ కేర్, మరియు రెగ్యులర్ మానిటరింగ్ ద్వారా థైరాయిడ్ సమస్యలున్నవారు కూడా ఆరోగ్యంగా, యాక్టివ్ గా జీవించవచ్చు.