जुलाब झाल्यावर काय खावे? लवकर बरे होण्यासाठी उत्तम पदार्थ आणि फळे
जुलाब झाल्यावर पचनसंस्था कमजोर होते. त्यामुळे शरीरातील पाणी कमी होऊन थकवा, अशक्तपणा आणि अस्वस्थता जाणवू शकते. ही पचनाशी संबंधित एक सामान्य समस्या आहे. यामध्ये वारंवार पातळ शौच होणे, पोटात मुरडा येणे आणि अशक्तपणा जाणवणे अशी लक्षणे दिसतात.
अशा वेळी आहाराकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे असते. योग्य आहार घेतल्यास शरीरातील कमी झालेली पोषकद्रव्ये भरून काढण्यास आणि लवकर बरे होण्यासाठी आवश्यक ऊर्जा मिळण्यास मदत होते.
जुलाब झाल्यावर केळी, दही आणि मुगाच्या डाळीची खिचडी खाणे चांगले मानले जाते. हे पदार्थ पचायला हलके असतात आणि शरीराला ऊर्जा देण्यासही मदत करतात.
चला तर जाणून घेऊया, जुलाब झाल्यावर लवकर बरे होण्यासाठी काय खावे आणि आहारात कोणती काळजी घ्यावी.
जुलाब झाल्यावर काय खावे?
जुलाब झाल्यावर शरीराला अन्न आणि पाण्यातील घटक व्यवस्थित शोषून घेता येत नाहीत. त्यामुळे वारंवार पातळ शौचाला जावे लागते.
याशिवाय, अन्नातील आवश्यक पोषकद्रव्येही शरीराला पुरेशा प्रमाणात मिळत नाहीत. त्यामुळे थकवा आणि पाण्याची कमतरता जाणवू शकते. अशा वेळी पचनसंस्थेला त्रास न देणारे, सहज पचणारे आणि कमी तंतुमय पदार्थ खाणे फायदेशीर ठरते. यामुळे पोटाला आराम मिळण्यास आणि वारंवार शौचाला होण्याचे प्रमाण कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
- शरीरातील पाण्याची कमतरता टाळण्यासाठी पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेले पदार्थ खा.
- पचनाला हलके आणि सहज पचणारे पदार्थ खा.
- लवकर बरे होण्यासाठी शरीराला आवश्यक जीवनसत्त्वे आणि खनिजे मिळतील याची काळजी घ्या.
- तेलकट आणि तिखट पदार्थांमुळे पचनसंस्थेला होणारा त्रास टाळा.
जुलाब झाल्यावर लवकर आराम मिळण्यासाठी खावेत असे ७ उत्तम पदार्थ
जुलाब झाल्यावर हलके आणि सहज पचणारे पदार्थ खाल्ल्याने शरीरातील कमी झालेली पोषकद्रव्ये भरून काढण्यास आणि पोटातील अस्वस्थता कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
जुलाब झाल्यावर नेमके काय खावे, याचा संभ्रम दूर करण्यासाठी आम्ही अशा ७ पदार्थांची यादी तयार केली आहे, जे शरीराला आवश्यक पोषकद्रव्ये आणि ऊर्जा देऊ शकतात. तसेच, आधीच कमजोर झालेल्या पचनसंस्थेवर जास्त ताणही येऊ देत नाहीत.
अधिक वाचा: पोट बिघडल्यावर खावेत असे १२ उत्तम पदार्थ
१. पिकलेले केळे
जुलाब झाल्यावर खाण्यासाठी केळे हे सर्वांत चांगल्या फळांपैकी एक मानले जाते. ते सहज पचते आणि शरीरातील कमी झालेली पोषकद्रव्ये भरून काढण्यास मदत करते. तसेच, थकवा कमी करून शरीराला ऊर्जा मिळवून देण्यासही उपयोगी ठरते.
- केळ्यामध्ये पेक्टिन आणि पोटॅशियम भरपूर प्रमाणात असते. यामुळे शरीरातील कमी झालेले क्षार भरून काढण्यास आणि जुलाब कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
- जुलाब झाल्यावर पिकलेले केळे खाल्ल्याने पोटाला आराम मिळू शकतो.
२. साधा पांढरा भात
साध्या पांढऱ्या भातामध्ये पिष्टमय पदार्थ भरपूर असतात. त्यामुळे पचनसंस्थेवर जास्त ताण न देता शरीराला ऊर्जा मिळते. जुलाबामुळे भूक कमी झाली असेल, तरी भात हा खाण्यासाठी एक चांगला पर्याय ठरू शकतो.
- मऊ शिजवलेला पांढरा भात सहज पचतो आणि जुलाब झाल्यावरही शरीराला सहन होतो.
- भात स्वच्छ पाण्यात शिजवा आणि त्यात जास्त तेल किंवा मसाले घालणे टाळा.
३. साधे दही (शरीराला सहन होत असल्यास)
जुलाबाचा त्रास होत असताना दही खाणे काही लोकांसाठी फायदेशीर ठरू शकते. दह्यामध्ये उपयुक्त जिवाणू असतात, जे पचनसंस्थेतील चांगल्या आणि वाईट जिवाणूंचे संतुलन राखण्यास मदत करतात.
- दह्यातील उपयुक्त जिवाणू जुलाबासारख्या पचनाच्या समस्यांमध्ये मदत करू शकतात.
- पचनाला हलके जावे यासाठी साधे दही किंवा दह्यातील भात खाऊ शकता.
४. उकडलेले किंवा भाजलेले बटाटे
उकडलेले बटाटे मऊ, साधे आणि सहज पचणारे असतात. त्यामध्ये असलेले पिष्टमय घटक शौच घट्ट होण्यास मदत करू शकतात. त्यामुळे जुलाब झाल्यावर बटाटे खाणे हा एक चांगला पर्याय ठरतो. यामुळे शरीराला ऊर्जा मिळण्यास आणि अशक्तपणा कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
- उकडलेल्या बटाट्यांमध्ये पोटॅशियम आणि पिष्टमय घटक असतात. यामुळे शौचाला आकार येण्यास आणि शरीरातील कमी झालेले क्षार भरून काढण्यास मदत होऊ शकते.
- उकडलेले बटाटे कोणतेही मसाले, लोणी किंवा तिखट न घालता खा.
५. पातळ भाजीचे किंवा चिकनचे सूप
पातळ भाजीचे किंवा चिकनचे सूप शरीराला द्रवपदार्थ पुरवते. त्यातून काही प्रमाणात क्षार आणि पोषकद्रव्येही मिळू शकतात. जुलाबामुळे अशक्तपणा जाणवत असल्यास आहारात सूपचा समावेश करणे उपयोगी ठरू शकते.
- ताजे बनवलेले, कमी तेलाचे आणि सौम्य चवीचे सूप निवडा.
- लक्षात ठेवा, शरीरातील पाणी आणि क्षार मोठ्या प्रमाणात कमी झाले असल्यास ते भरून काढण्यासाठी सूप हे ORS चा पर्याय ठरू शकत नाही.
६. मऊ मुगाच्या डाळीची खिचडी
तब्येत बरी नसताना भारतीय घरांमध्ये सर्वप्रथम बनवला जाणारा पदार्थ म्हणजे खिचडी. जुलाब झाल्यावर खिचडी खाणे हा एक चांगला पर्याय आहे. कारण तांदूळ आणि मुगाची डाळ यांमधून शरीराला कर्बोदके आणि काही प्रमाणात प्रथिने मिळतात.
- तांदूळ आणि मुगाची डाळ कमीत कमी तेल व मसाले घालून मऊ होईपर्यंत शिजवून खिचडी तयार करा.
- एकाच वेळी जास्त खाल्ल्याने त्रास होत असल्यास दिवसभरात थोड्या थोड्या प्रमाणात खिचडी खा.
७. साधी इडली किंवा टोस्ट
साधी इडली मऊ आणि पचायला हलकी असते. त्यामुळे पोटावर जास्त ताण येत नाही. इडली खाल्ल्याने शरीराला ऊर्जा मिळते आणि पचनसंस्थेलाही मदत होते.
- इडली आंबवलेल्या पिठापासून तयार केली जाते. त्यामुळे ती मऊ आणि सहज पचणारी असते.
- जुलाबाच्या वेळी पोटाला त्रास होऊ नये म्हणून इडली मसाले किंवा तिखट न घालता खा.
जुलाब झाल्यावर काय प्यावे?
जुलाब झाल्यावर हलका आहार आणि योग्य प्रमाणात द्रवपदार्थ घेतल्याने शरीरातील पाण्याची कमतरता टाळण्यास आणि कमी झालेले पोषकद्रव्ये भरून काढण्यास मदत होते. यासोबतच, जुलाबावर घरगुती उपाय केल्याने सौम्य लक्षणे आटोक्यात ठेवण्यास आणि लवकर बरे वाटण्यास मदत होऊ शकते.
- जुलाबामुळे शरीरातील पाणी कमी झाल्यास ते भरून काढण्यासाठी तोंडावाटे द्यावयाचे पाणी-क्षार द्रावण (ORS) हा सर्वांत योग्य पर्याय आहे.
- शरीरातील पाण्याचे प्रमाण टिकवून ठेवण्यासाठी दिवसभर थोडे थोडे साधे पाणी प्या.
- तांदळाची पेज पिल्याने पचनसंस्थेला आराम मिळू शकतो. तसेच, शौचाला आकार येण्यास आणि सहज पचणारी ऊर्जा मिळण्यास मदत होऊ शकते.
- नारळपाणी शरीराला द्रवपदार्थ आणि पोटॅशियम पुरवून पाण्याची कमतरता भरून काढण्यास मदत करू शकते.
जुलाब झाल्यावर कोणती फळे खावीत?
जुलाब झाल्यावर हलका खाऊ म्हणून दिवसातून एक किंवा दोन वेळा थोड्या प्रमाणात फळे खाऊ शकता. जुलाबाच्या वेळी खाण्यासाठी उपयुक्त फळे पुढीलप्रमाणे आहेत:
- केळ्यामधून शरीराला पोटॅशियम आणि पाण्यात विरघळणारे तंतू मिळतात.
- साल काढून खाल्लेले सफरचंद किंवा सफरचंदाचा गर यामध्ये पेक्टिन भरपूर असते. यामुळे शौचाला योग्य घट्टपणा येण्यास मदत होते.
- जुलाबातून बरे होत असताना पिकलेली पपई खाण्याचा सल्ला दिला जातो.
- डाळिंबामुळे शौचाला घट्टपणा येण्यास आणि आतड्यांच्या आतील आवरणाची सूज कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
जुलाब झाल्यावर कोणते पदार्थ आणि पेये टाळावीत?
काही पदार्थांमुळे पोट आणि आतड्यांना आणखी त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे जुलाबाची समस्या वाढण्याची शक्यता असते. म्हणून खालील पदार्थ खाणे शक्यतो टाळावे:
- अतितिखट पदार्थ पूर्णपणे टाळा, कारण त्यामुळे पचनाचा त्रास आणखी वाढू शकतो.
- तळलेले आणि तेलकट पदार्थ खाणे टाळा, कारण ते पचायला जड असतात.
- अस्वच्छ ठिकाणी तयार केलेले रस्त्यावरील खाद्यपदार्थ आणि बाहेरचे खाणे टाळा. अशा पदार्थांमुळे पोटाचे विकार होऊ शकतात.
- जुलाब झाल्यावर दूध आणि दुधापासून बनवलेले पदार्थ टाळा, कारण पचनसंस्था आधीच कमजोर झालेली असताना हे पदार्थ पचायला जड जाऊ शकतात.
- जास्त साखर असलेले पदार्थ आणि पेये घेऊ नका. यामुळे आतड्यांमध्ये अधिक पाणी जमा होऊन शौच आणखी पातळ होऊ शकते.
जुलाब झाल्यावर दिवसभरासाठी उत्तम आहार कोणता?
दिवसभरात कोणत्या वेळी काय खावे, याबद्दल संभ्रम असल्यास खाली दिलेल्या साध्या आहाराचे पालन करू शकता. मात्र, भूक आणि शरीराला कोणते पदार्थ सहन होतात, यानुसार खाण्याचे प्रमाण ठरवा.
|
जेवणाची वेळ |
खाण्यासाठी सुचवलेले पदार्थ |
|
सकाळी उठल्यावर |
ORS किंवा साधे पाणी |
|
नाश्ता |
साधी इडली किंवा टोस्ट आणि एक पिकलेले केळे |
|
नाश्त्यानंतर |
गरजेनुसार पाणी किंवा ORS |
|
दुपारचे जेवण |
मुगाच्या डाळीची मऊ खिचडी किंवा साधा भात आणि चांगली शिजवलेली डाळ |
|
संध्याकाळचा खाऊ |
केळे किंवा साधा टोस्ट |
|
रात्रीचे जेवण |
मऊ भात, उकडलेले बटाटे किंवा हलकी खिचडी |
|
झोपण्यापूर्वी |
गरजेनुसार पाणी |
जुलाब झाल्यावर डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?
बहुतेक वेळा सौम्य जुलाब एक किंवा दोन दिवसांत आपोआप कमी होतात. मात्र, त्यापेक्षा जास्त काळ त्रास होत असल्यास योग्य वैद्यकीय उपचारांची गरज भासू शकते. अशा वेळी केवळ आहारात बदल करण्याऐवजी योग्य जुलाबावरील औषध घेण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. खालील लक्षणे दिसल्यास विशेष काळजी घ्या:
- शौचामध्ये रक्त येणे किंवा शौचाचा रंग काळा आणि डांबरासारखा होणे.
- तापासोबत पोटात तीव्र वेदना होणे.
- शरीरातील पाणी कमी झाल्याची लक्षणे दिसणे, जसे की लघवी खूप कमी होणे, चक्कर येणे किंवा तोंड खूप कोरडे पडणे.
- वारंवार उलट्या होणे आणि पोटात पाणी किंवा द्रवपदार्थ टिकून न राहणे.
- प्रौढ व्यक्तींमध्ये दोन दिवसांपेक्षा जास्त काळ जुलाब सुरू राहणे.
निष्कर्ष
जुलाबाचा त्रास कमी करण्यासाठी योग्य आहार घेणे महत्त्वाचे आहे. शरीरातील पोषकद्रव्ये भरून काढण्यासाठी आणि जुलाबाचा त्रास आटोक्यात ठेवण्यासाठी केळी, साधा भात, खिचडी, दही, साल काढलेले सफरचंद, इडली आणि ब्रेड यांसारखे हलके पदार्थ खाणे चांगले ठरते.
वर सांगितलेले पदार्थ पचायला हलके असतात आणि पचनसंस्थेला सहसा त्रास देत नाहीत. ते सर्व वयोगटांतील लोकांसाठी आहारात समाविष्ट करता येऊ शकतात. शरीरातील पाणी आणि क्षारांची कमतरता भरून काढण्यासाठी पुरेसे द्रवपदार्थ पिणेही आवश्यक आहे. जुलाबासोबत ताप, पाण्याची कमतरता किंवा खूप अशक्तपणा जाणवत असल्यास योग्य उपचारांसाठी डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या.
Table of Contents
Frequently Asked Questions (FAQs)
Ans.जुलाब झाल्यावर केळी, साधा भात, दही (शरीराला सहन होत असल्यास), मुगाच्या डाळीची खिचडी, उकडलेले बटाटे आणि साधी इडली खाणे चांगले ठरते. या पदार्थांमुळे शरीराला ऊर्जा मिळण्यास मदत होते.
Ans.जुलाब झाल्यावर केळी आणि सफरचंदाचा गर खाणे चांगले ठरते. यामधून शरीराला पोषकद्रव्ये आणि पाण्यात विरघळणारे तंतू मिळतात. पिकलेली फळे खा आणि जास्त प्रमाणात फळांचा रस पिणे टाळा.
Ans.होय, मुगाच्या डाळीची मऊ खिचडी जुलाबाच्या वेळी खाणे चांगले असते. यामधून शरीराला कर्बोदके आणि प्रथिने मिळतात. खिचडी बनवताना कमीत कमी तेल आणि मसाले वापरा, जेणेकरून ती सहज पचेल.
Ans.होय, जुलाब झाल्यावर पिकलेले केळे खाऊ शकता. त्यामध्ये पोटॅशियम आणि पाण्यात विरघळणारे तंतू असतात. यामुळे शौचाला योग्य घट्टपणा येण्यास आणि शरीराला ऊर्जा मिळण्यास मदत होऊ शकते.
Ans.होय, दुधाचे पदार्थ शरीराला सहन होत असल्यास दह्याचा भात खाऊ शकता. यासाठी ताजे दही आणि साधा भात वापरा. जास्त मसाले घालणे टाळा.
Ans.होय, साधी इडली मऊ, वाफवलेली आणि सहज पचणारी असते. जुलाबातून बरे होत असताना तिखट चटणी किंवा तेलकट पदार्थांसोबत इडली खाणे टाळा.
Ans.पिकलेल्या पपईमधून जीवनसत्त्वे, पाणी आणि तंतू मिळतात. मात्र, पपई खाल्ल्याने जुलाब बरे होतात याचा ठोस पुरावा नाही. शरीराला सहन होत असल्यास थोड्या प्रमाणात पपई खाऊ शकता.
Ans.जुलाबाचा त्रास वाढत असल्यास दूध पिणे टाळणे चांगले. अनेकांना जुलाब झाल्यानंतर काही काळ दुधातील लॅक्टोज पचत नाही. त्यामुळे पचनाचा त्रास वाढू शकतो. शरीराला सहन होणारे द्रवपदार्थ प्या आणि ORS ला प्राधान्य द्या.
Ans.टरबुजात पाण्याचे प्रमाण जास्त असते. मात्र, त्यातील नैसर्गिक साखरेमुळे काही लोकांमध्ये जुलाब वाढू शकतात. शरीराला सहन होत असल्यास थोड्या प्रमाणात खा आणि शरीरातील पाण्याची कमतरता भरून काढण्यासाठी ORS घ्या.
Ans.साधी आणि साखर न घातलेली लस्सी काही लोकांना सहन होऊ शकते. मात्र, त्यातील लॅक्टोजमुळे जुलाब वाढू शकतात. दूध किंवा दुधाचे पदार्थ घेतल्याने पोट फुगत असेल किंवा पातळ शौच होत असेल, तर लस्सी पिणे टाळा.
Ans.होय, जुलाबामुळे शरीरातील कमी झालेले पाणी आणि क्षार भरून काढण्यासाठी ORS अधिक उपयुक्त आहे. कारण त्यामध्ये मीठ आणि साखरेचे योग्य प्रमाण असते.
Ans.जुलाब पूर्णपणे थांबवणारा कोणताही ठरावीक पदार्थ नाही. मात्र, केळी, साधा भात आणि खिचडी यांसारख्या पदार्थांमुळे जुलाबाच्या वेळी शरीराला ऊर्जा मिळण्यास मदत होते. ORS मुळे शरीरातील कमी झालेले पाणी आणि क्षार भरून काढता येतात.
Ans.पाकिटावर दिलेल्या सूचनेनुसार ORS तयार करून प्या आणि दिवसभर थोडे थोडे स्वच्छ पाणी पित राहा. शरीराला सहन होणारे पदार्थ खाणे सुरू ठेवा, जेणेकरून लवकर बरे होण्यास मदत होईल.
Ans.जुलाब झाल्यावर तिखट, तळलेले आणि जास्त तेलकट पदार्थ, गोड पेये, जास्त प्रमाणात फळांचा रस आणि चहा-कॉफीसारखी कॅफीन असलेली पेये कमी करा. दूध किंवा दुधाचे पदार्थ घेतल्याने त्रास वाढत असल्यास ते टाळा.
Ans.मुलांच्या वयानुसार त्यांना भात, केळे, खिचडी आणि नेहमीचे सहज पचणारे पदार्थ खायला द्या. स्तनपान करणाऱ्या बाळांचे स्तनपान सुरू ठेवा आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार ORS द्या. मुलांमध्ये शरीरातील पाणी कमी झाल्याची लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
Recent Blogs
References
Disclaimer : Zeelab Pharmacy provides health information for knowledge only. Do not self-medicate. Always consult a qualified doctor before starting, stopping, or changing any medicine or treatment.
Related Products
Need Medicines Quick?
Share location to check quick delivery serviceability.
Change Location
Location Access Needed
Your location appears to be blocked or disabled.
Please enable the location from your browser or
device settings.
₹ 0
0
Items added
Quick Links
Categories
Our Policies
2026 Copyright By © Zeelab Pharmacy Private Limited. All Rights Reserved
Our Payment Partners
Added!
|
|