भारतातील जुलाबांवरील उत्तम औषधांची यादी: जुलाबांवरील औषधांची संपूर्ण माहिती

जुलाब हा पचनसंस्थेशी संबंधित एक सामान्य त्रास आहे. यामध्ये वारंवार पातळ किंवा पाण्यासारखी शौचाला होते. अन्न न पचणे, दूषित पाणी पिणे, ताणतणाव, अस्वच्छता आणि संसर्ग यांमुळे हा त्रास होऊ शकतो. वेळीच योग्य काळजी न घेतल्यास शरीरातील पाणी कमी होणे, अशक्तपणा येणे आणि दैनंदिन कामांमध्ये अडथळे निर्माण होणे असे त्रास होऊ शकतात.

भारतात जुलाबांवर उपचार करण्यासाठी लोपेरामाइड, रेसकॅडोट्रिल आणि उपयुक्त जिवाणू असलेली औषधे यांचा वापर केला जातो. संसर्ग, आतड्यांतील जिवाणूंचे असंतुलन किंवा आतड्यांची जळजळ अशा त्रासांच्या कारणांनुसार या औषधांची निवड केली जाते.

जुलाबांवर योग्य औषध कोणते हे त्यामागील कारण आणि त्रासाची तीव्रता यांवर अवलंबून असते. 

या लेखामध्ये प्रौढ व्यक्तींना होणाऱ्या जुलाबांवर वापरल्या जाणाऱ्या उत्तम औषधांची माहिती दिली आहे. यामध्ये जुलाबांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या गोळ्या आणि इतर उपचारांचा समावेश आहे. सौम्य जुलाबांपासून ते संसर्गामुळे होणाऱ्या पोट आणि आतड्यांच्या त्रासापर्यंत लक्षणे आटोक्यात ठेवण्यासाठी हे उपचार उपयुक्त ठरू शकतात. 

जुलाब म्हणजे काय?

जुलाब हा पचनसंस्थेचा एक त्रास आहे. यामध्ये नेहमीपेक्षा अधिक वेळा पातळ किंवा पाण्यासारखी शौचाला होते. दूषित अन्न किंवा पाणी, जंतुसंसर्ग, काही पदार्थ न पचणे, विशिष्ट औषधांचा परिणाम किंवा पचनसंस्थेशी संबंधित इतर समस्यांमुळे जुलाब होऊ शकतात.

जुलाब होण्याची कारणे 

जुलाब होण्याची काही सामान्य कारणे पुढीलप्रमाणे आहेत:

• दूषित अन्न किंवा पाणी सेवन करणे
• जिवाणू किंवा विषाणूंमुळे होणारा संसर्ग
• स्वच्छतेचा अभाव
• काही अन्नपदार्थ न पचणे किंवा त्यांची संवेदनशीलता असणे
• पोट किंवा आतड्यांमध्ये संसर्ग होणे
• ताणतणाव आणि पचनसंस्थेतील बदल
• काही औषधांचे दुष्परिणाम

जुलाबांचा त्रास अनेकदा तात्पुरता असतो आणि काही दिवसांत कमी होऊ शकतो. मात्र, वारंवार किंवा तीव्र जुलाब झाल्यास शरीरातील पाणी आणि क्षार कमी होऊ शकतात, ज्यामुळे अशक्तपणा येतो. शरीरातील पाण्याचे योग्य प्रमाण राखणे आणि योग्य काळजी घेणे यांमुळे लक्षणे आटोक्यात ठेवण्यास आणि लवकर बरे होण्यास मदत मिळू शकते.

जुलाबांची लक्षणे

जुलाबांचे मुख्य लक्षण म्हणजे नेहमीपेक्षा अधिक वेळा, साधारणपणे दिवसातून तीन किंवा त्याहून अधिक वेळा पातळ किंवा पाण्यासारखी शौचाला होणे. जुलाबांची इतर सामान्य लक्षणे पुढीलप्रमाणे असू शकतात:

• पातळ, सैल किंवा पाण्यासारखी शौचाला होणे
• पोटात किंवा ओटीपोटात दुखणे
• शौचाला जाण्याची वारंवार आणि अचानक इच्छा होणे
• मळमळ किंवा उलट्या होणे
• ताप येणे
• पोट फुगणे

जुलाबांवरील उपचारांसाठी वापरली जाणारी औषधे

जुलाबांसाठी वापरली जाणारी औषधे त्यांच्या कार्यपद्धतीनुसार वेगवेगळ्या प्रकारांत विभागली जातात. काही औषधे आतड्यांची हालचाल मंद करतात, काही शरीरातील द्रवपदार्थांचे नुकसान कमी करतात, तर काही आतड्यांतील उपयुक्त जिवाणूंचे संतुलन राखण्यास मदत करतात. शरीरातील पाण्याची कमतरता टाळण्यासाठीही काही उपचार उपयोगी ठरतात.

• तोंडावाटे घेण्याचे पुनर्जलीकरण द्रावण: जुलाबांमुळे शरीरातून कमी झालेले पाणी आणि आवश्यक क्षार भरून काढण्यास मदत करते. त्यामुळे शरीरातील पाण्याची कमतरता टाळता येते.
• आतड्यांची हालचाल मंद करणारी औषधे: ही औषधे आतड्यांची हालचाल कमी करतात आणि काही निवडक रुग्णांमध्ये शौचाला होण्याची वारंवारता कमी करण्यास मदत करू शकतात.
• आतड्यांमधील द्रवस्राव कमी करणारी औषधे: ही औषधे आतड्यांमध्ये स्रवणाऱ्या द्रवाचे प्रमाण कमी करण्यास मदत करतात. त्यामुळे पाण्यासारखी शौचाला होण्याचा त्रास कमी होऊ शकतो.
• उपयुक्त जिवाणू असलेली औषधे: सॅक्रोमायसीस बूलार्डी आणि लॅक्टोबॅसिलस रॅम्नोसस यांसारखे उपयुक्त जिवाणू आतड्यांतील चांगल्या जिवाणूंचे संतुलन राखण्यास मदत करू शकतात. अचानक सुरू झालेल्या जुलाबांच्या काही प्रकरणांमध्ये त्यांचा उपयोग होऊ शकतो.
• जंतुसंसर्गावर मात करणारी प्रतिजैविक औषधे: जुलाब झाल्यावर प्रत्येक वेळी या औषधांची गरज नसते. जिवाणूंमुळे संसर्ग झाल्याचा संशय असल्यास किंवा संसर्ग निश्चित झाल्यास आणि अशा उपचारांची आवश्यकता असल्यास, ही औषधे केवळ डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच घ्यावीत.

जुलाबांवर वापरली जाणारी सामान्य औषधे

जुलाबांचे कारण, त्रासाची तीव्रता, रुग्णाचे वय आणि त्याची वैयक्तिक आरोग्यस्थिती यांनुसार वेगवेगळी औषधे वापरली जाऊ शकतात. 

जुलाबांवरील उपचारांमध्ये शरीरातील पाणी आणि आवश्यक क्षारांची कमतरता भरून काढण्यासाठी तोंडावाटे घेण्याचे पुनर्जलीकरण द्रावण महत्त्वाचे असते. याशिवाय, काही निवडक प्रकरणांमध्ये लोपेरामाइड किंवा रेसकॅडोट्रिल यांसारख्या औषधांचा विचार केला जाऊ शकतो. 

प्रतिजैविक औषधांसह इतर उपचारांचा वापरही केवळ वैद्यकीयदृष्ट्या योग्य असल्यासच केला जातो. 

भारतात जुलाबांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या उत्तम गोळ्या आणि कॅप्सूलची यादी

जुलाबांसाठी योग्य औषध निवडताना त्यामागील कारण, लक्षणांची तीव्रता, रुग्णाचे वय आणि त्याची वैयक्तिक आरोग्यस्थिती यांचा विचार करणे आवश्यक आहे. 

खाली झीलॅब फार्मसी येथे उपलब्ध असलेल्या जुलाबांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या काही सामान्य गोळ्या आणि कॅप्सूलची माहिती दिली आहे.

लोपेराझी २ कॅप्सूल

लोपेराझी २ कॅप्सूल

लोपेराझी २ कॅप्सूलमध्ये लोपेरामाइड हे औषध असते. हे औषध आतड्यांची हालचाल मंद करून कार्य करते. त्यामुळे काही निवडक प्रौढ व्यक्तींमध्ये पातळ शौचाला होण्याची वारंवारता कमी करण्यास आणि जुलाबांची लक्षणे आटोक्यात ठेवण्यास मदत होऊ शकते.

• घटक: लोपेरामाइड (२ मिग्रॅ)
• फायदे: पातळ शौचाला होण्याची वारंवारता कमी करण्यास आणि शौचाचा घट्टपणा सुधारण्यास मदत करते.

रॅकोट्रिल १०० कॅप्सूल

रॅकोट्रिल १०० कॅप्सूल

रॅकोट्रिल १०० कॅप्सूलमध्ये रेसकॅडोट्रिल हे औषध असते. जुलाब झाल्यावर आतड्यांमध्ये जास्त प्रमाणात स्रवणारा द्रव कमी करण्यासाठी हे औषध मदत करते. त्यामुळे पाण्यासारखी शौचाला होण्याची वारंवारता आणि तीव्रता कमी होऊ शकते.

• घटक: रेसकॅडोट्रिल (१०० मिग्रॅ)
• फायदे: पाण्यासारखी शौचाला होण्याचा त्रास कमी करण्यास मदत करते. अचानक सुरू झालेल्या जुलाबांमध्ये शरीरातील पाणी आणि क्षार भरून काढणाऱ्या उपचारांसोबत याचा वापर केला जातो.

एंटेरोलोर १०० गोळी

एंटेरोलोर १०० गोळी

एंटेरोलोर १०० गोळी हे उपयुक्त जिवाणू असलेले औषध असून जुलाबांचा त्रास कमी करण्यासाठी मदत करू शकते. यामध्ये लॅक्टोबॅसिलस स्पोरोजेन्स हे उपयुक्त जिवाणू असतात. ते आतड्यांमध्ये चांगल्या जिवाणूंचे संतुलन राखण्यास मदत करतात आणि जुलाबांची लक्षणे आटोक्यात ठेवण्यासाठी उपयोगी ठरू शकतात.

• घटक: लॅक्टोबॅसिलस स्पोरोजेन्स (१० कोटी बीजाणू)
• फायदे: जुलाब आणि पचनाशी संबंधित त्रासांदरम्यान आतड्यांतील उपयुक्त जिवाणूंचे संतुलन राखण्यास मदत करते.

बायोटिकास प्रीबायोटिक आणि प्रोबायोटिक कॅप्सूल

बायोटिकास प्रीबायोटिक आणि प्रोबायोटिक कॅप्सूल

बायोटिकास प्रीबायोटिक आणि प्रोबायोटिक कॅप्सूलमध्ये प्रीबायोटिक्स आणि जुलाबांपासून आराम मिळवण्यासाठी उपयुक्त जिवाणू यांचे मिश्रण असते. हे मिश्रण आतड्यांमधील उपयुक्त सूक्ष्मजीवांचे संतुलन राखण्यास मदत करते. जुलाबांसह पचनसंस्थेशी संबंधित इतर त्रासांदरम्यान आतड्यांचे आरोग्य चांगले राखण्यासाठी हे उपयुक्त ठरू शकते.

• घटक: लॅक्टोबॅसिलस अॅसिडोफिलस (४८ कोटी) + लॅक्टोबॅसिलस रॅम्नोसस (४८ कोटी) + बिफिडोबॅक्टेरियम लाँगम (४८ कोटी) + बिफिडोबॅक्टेरियम बिफिडम (४८ कोटी) + सॅक्रोमायसीस बूलार्डी (१० कोटी) + स्ट्रेप्टोकोकस थर्मोफिलस (४८ कोटी) + फ्रुक्टो ऑलिगोसॅकराइड (३०० मिग्रॅ)
• फायदे: आतड्यांमधील उपयुक्त जिवाणूंचे संतुलन राखण्यास मदत करते. जुलाब आणि पचनाशी संबंधित इतर त्रासांदरम्यान याचा वापर केला जाऊ शकतो.

जुलाबांवरील औषधांचे फायदे

जुलाबांमुळे खूप अस्वस्थ वाटू शकते. योग्य उपचार न घेतल्यास काही वेळा गंभीर गुंतागुंतही होऊ शकते. जुलाबांवर योग्य औषध घेतल्याने पुढील फायदे मिळू शकतात:

• शरीरातून कमी झालेले पाणी आणि आवश्यक क्षार भरून काढण्यास मदत होते
• पातळ शौचाला होण्याची वारंवारता कमी होण्यास मदत होते
• आतड्यांमधून जास्त प्रमाणात द्रव बाहेर जाणे कमी होण्यास मदत होते
• शरीराची प्रकृती सुधारण्यास मदत होते
• योग्य उपचार आवश्यक असल्यास विशिष्ट जिवाणूजन्य संसर्ग किंवा जळजळीमुळे होणारा त्रास आटोक्यात ठेवण्यास मदत होते

जुलाब झाल्यावर कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात?

जुलाबांवरील औषधांसोबतच आहाराकडेही लक्ष देणे आवश्यक आहे. काही पदार्थांमुळे पचनाचा त्रास अधिक वाढू शकतो.

• तेलकट, तिखट आणि पचायला जड असलेले पदार्थ
• मद्यपान
• ज्या पदार्थांमुळे तुमचा त्रास वाढतो असे पदार्थ
• अस्वच्छ किंवा शुद्ध न केलेले पिण्याचे पाणी
• स्वतःच्या मनाने प्रतिजैविक औषधे घेणे
• शौचामध्ये रक्त येत असताना किंवा खूप ताप असताना डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय जुलाब थांबवणारी औषधे घेणे

तसेच, जुलाब झाल्यावर काय खावे याबद्दलही जाणून घ्या.

जुलाब झाल्यावर डॉक्टरांकडे कधी जावे?

पुरेसे पाणी पिणे आणि योग्य प्राथमिक उपचार घेतल्याने जुलाबांचा त्रास सहसा कमी होतो. मात्र, काही धोक्याची लक्षणे दुर्लक्षित करू नयेत. पुढीलपैकी कोणतेही लक्षण दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:

• शौचामध्ये रक्त येणे किंवा शौच काळ्या रंगाची होणे
• पोटात तीव्र वेदना होणे
• खूप ताप येणे
• शरीरातील पाणी कमी झाल्याची लक्षणे दिसणे, जसे की खूप तहान लागणे, चक्कर येणे किंवा लघवी खूप कमी होणे
• वारंवार किंवा तीव्र जुलाब होणे
• जुलाबांचा त्रास बराच काळ टिकणे किंवा वारंवार पुन्हा होणे
• अतिशय लहान मुलांना, वयोवृद्ध व्यक्तींना किंवा गंभीर आरोग्यसमस्या असलेल्या व्यक्तींना जुलाब होणे

निष्कर्ष

जुलाब हा पचनसंस्थेशी संबंधित एक सामान्य त्रास आहे. लक्षणे आटोक्यात ठेवण्यासाठी, शरीरातील पाण्याची कमतरता टाळण्यासाठी आणि इतर गुंतागुंत होऊ नये यासाठी योग्य उपचारांसोबत पुरेसे पाणी पिणे आणि पौष्टिक आहार घेणे महत्त्वाचे आहे.

जुलाबांचे कारण आणि रुग्णाला कोणते औषध योग्य आहे यानुसार काही निवडक प्रकरणांमध्ये लोपेरामाइड, रेसकॅडोट्रिल, सॅक्रोमायसीस बूलार्डी आणि लॅक्टोबॅसिलसच्या विशिष्ट प्रकारांचा वापर केला जाऊ शकतो.

झीलॅब फार्मसीमध्ये भारतात परवडणाऱ्या किमतीत विविध औषधे उपलब्ध आहेत. यामध्ये जुलाबांवरील औषधे, उपयुक्त जिवाणू असलेली औषधे आणि शरीरातील पाणी व क्षारांची कमतरता भरून काढणारी द्रावणे यांचा समावेश आहे.