भारतातील सर्वोत्तम जुलाबाच्या औषधांची यादी: अतिसाराच्या औषधांविषयी संपूर्ण माहिती

अतिसार ही पचनसंस्थेशी संबंधित सर्वात सामान्य समस्यांपैकी एक आहे. यामध्ये वारंवार पातळ किंवा पाण्यासारखे शौचास होते. अन्नाची असहिष्णुता, दूषित पाणी किंवा अन्न, ताणतणाव, अस्वच्छता आणि संसर्ग यांसारख्या कारणांमुळे अतिसार होऊ शकतो. योग्य वेळी काळजी घेतली नाही तर शरीरातील पाणी कमी होणे, अशक्तपणा आणि दैनंदिन कामांमध्ये अडथळा निर्माण होऊ शकतो.

भारतात अतिसारासाठी सामान्यतः वापरली जाणारी काही औषधे म्हणजे लोपेरामाइड, रेसकॅडोट्रिल आणि प्रोबायोटिक्स. संसर्ग, आतड्यांमधील उपयुक्त जिवाणूंचे असंतुलन किंवा आतड्यांची जळजळ यांसारख्या मूळ कारणांनुसार त्यांचा वापर केला जातो.

अतिसारासाठी योग्य औषधाची निवड त्यामागील कारण आणि लक्षणांची तीव्रता यावर अवलंबून असते. 

या लेखामध्ये प्रौढांसाठी अतिसारावर वापरल्या जाणाऱ्या प्रभावी औषधांची माहिती दिली आहे. यामध्ये सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या अतिसारावरील गोळ्या तसेच सौम्य जुलाबापासून संसर्गामुळे होणाऱ्या पचनसंस्थेच्या विकारांपर्यंत विविध स्थितींमध्ये लक्षणे नियंत्रित करण्यास मदत करणाऱ्या इतर उपचार पर्यायांचा समावेश आहे. 

अतिसार म्हणजे काय?

अतिसार म्हणजे पचनसंस्थेशी संबंधित अशी अवस्था ज्यामध्ये नेहमीपेक्षा जास्त वेळा पातळ किंवा पाण्यासारखे शौचास होते. दूषित अन्न किंवा पाणी, संसर्ग, काही अन्नपदार्थांची असहिष्णुता, काही औषधांचा परिणाम किंवा पचनसंस्थेशी संबंधित इतर समस्यांमुळे अतिसार होऊ शकतो.

अतिसाराची कारणे 

अतिसार होण्याची काही सामान्य कारणे पुढीलप्रमाणे आहेत:

• दूषित अन्न किंवा पाण्याचे सेवन
• जिवाणू किंवा विषाणूंचा संसर्ग
• अस्वच्छता आणि स्वच्छतेचा अभाव
• काही अन्नपदार्थांची असहिष्णुता किंवा संवेदनशीलता
• पोट किंवा आतड्यांचा संसर्ग
• ताणतणाव आणि पचनसंस्थेतील बदल
• काही औषधांचे दुष्परिणाम

अतिसार बहुतेक वेळा काही काळापुरता असतो आणि काही दिवसांत सुधारू शकतो. मात्र, वारंवार किंवा तीव्र अतिसार झाल्यास शरीरातील पाणी, क्षार आणि इतर आवश्यक द्रव कमी होऊन निर्जलीकरण व अशक्तपणा होऊ शकतो. योग्य प्रमाणात पाणी आणि द्रवपदार्थ घेणे तसेच योग्य काळजी घेतल्याने लक्षणे नियंत्रित करण्यास आणि शरीराची पुनर्प्राप्ती होण्यास मदत मिळू शकते.

अतिसाराची लक्षणे

अतिसाराचे मुख्य लक्षण म्हणजे नेहमीपेक्षा जास्त वेळा पातळ किंवा पाण्यासारखे शौचास होणे, अनेकदा दिवसातून तीन किंवा त्याहून अधिक वेळा. अतिसाराची इतर सामान्य लक्षणे पुढीलप्रमाणे असू शकतात:

• पातळ, पाण्यासारखे किंवा द्रवरूप शौचास होणे
• पोटात किंवा ओटीपोटात दुखणे
• शौचालयात जाण्याची वारंवार आणि अचानक इच्छा होणे
• मळमळ किंवा उलटी होणे
• ताप येणे
• पोट फुगणे

अतिसाराच्या उपचारासाठी वापरली जाणारी औषधांची प्रकार

अतिसारावरील गोळ्या त्यांच्या कार्यपद्धतीनुसार वेगवेगळ्या प्रकारांत विभागल्या जातात. काही औषधे आतड्यांची हालचाल कमी करतात, काही शरीरातील द्रवपदार्थांची कमतरता कमी करण्यास मदत करतात, काही आतड्यांमधील उपयुक्त जिवाणूंचे संतुलन सुधारण्यास मदत करतात, तर काही निर्जलीकरण टाळण्यासाठी वापरली जातात. त्यामुळे योग्य उपचार अधिक सुरक्षित आणि परिणामकारक होण्यास मदत मिळू शकते.

• तोंडावाटे देण्यात येणारे पुनर्जलीकरण द्रावण: अतिसारामुळे शरीरातून कमी झालेले पाणी आणि आवश्यक क्षार भरून काढण्यास तसेच निर्जलीकरण टाळण्यास मदत करते.
• आतड्यांची हालचाल कमी करणारी औषधे: आतड्यांची हालचाल कमी करतात आणि योग्य रुग्णांमध्ये शौचास होण्याची वारंवारता कमी करण्यास मदत करू शकतात.
• आतड्यांमधील द्रवस्राव कमी करणारी औषधे: आतड्यांमध्ये स्रवणाऱ्या द्रवाचे प्रमाण कमी करण्यास मदत करतात, ज्यामुळे पाण्यासारखे शौचास होण्याचे प्रमाण कमी होऊ शकते.
• उपयुक्त जिवाणूंची पूरक औषधे: सॅक्रोमायसीस बौलार्डी आणि लॅक्टोबॅसिलस रॅम्नोसस यांसारख्या प्रकारांमुळे आतड्यांमधील उपयुक्त जिवाणूंचे संतुलन राखण्यास मदत होऊ शकते आणि काही तीव्र अतिसाराच्या स्थितींमध्ये त्यांचा उपयोग होऊ शकतो.
• जिवाणूविरोधी औषधे: अतिसारासाठी जिवाणूविरोधी औषधांची नेहमी गरज नसते. जिवाणूंचा संसर्ग असल्याचा संशय किंवा खात्री झाल्यास आणि अशा उपचारांची आवश्यकता असल्यास, ही औषधे केवळ वैद्यकीय सल्ल्यानुसारच घ्यावीत.

अतिसारासाठी वापरली जाणारी सामान्य औषधे

अतिसाराचे कारण, त्याची तीव्रता, वय आणि व्यक्तीच्या आरोग्याच्या स्थितीनुसार त्यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी वेगवेगळी औषधे वापरली जाऊ शकतात. 

अतिसाराच्या उपचारामध्ये तोंडावाटे देण्यात येणारे पुनर्जलीकरण द्रावण महत्त्वाचे असते, कारण ते शरीरातून कमी झालेले पाणी आणि आवश्यक क्षार भरून काढण्यास मदत करते. तसेच लोपरामाइड किंवा रेसकॅडोट्रिल यांसारख्या औषधांचा काही निवडक परिस्थितींमध्ये विचार केला जाऊ शकतो. 

जिवाणूविरोधी औषधांसह इतर उपचारांचा वापर केवळ वैद्यकीयदृष्ट्या आवश्यक असल्यासच केला जातो. 

भारतातील अतिसारावरील सर्वोत्तम गोळ्या आणि कॅप्सूलची यादी

अतिसारासाठी योग्य औषधाची निवड त्यामागील कारण, लक्षणांची तीव्रता, वय आणि व्यक्तीच्या आरोग्याच्या स्थितीवर अवलंबून असते. 

खाली झीलॅब फार्मसी येथे उपलब्ध असलेल्या अतिसारासाठी सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या काही गोळ्या आणि कॅप्सूलची माहिती दिली आहे.

लोपेराझी 2 कॅप्सूल

लोपेराझी 2 कॅप्सूल

लोपेराझी 2 कॅप्सूलमध्ये लोपेरामाइड असते. हे औषध आतड्यांची हालचाल कमी करण्याचे काम करते. त्यामुळे पातळ शौचास होण्याची वारंवारता कमी करण्यास आणि निवडक प्रौढांमध्ये अतिसाराची लक्षणे नियंत्रित करण्यास मदत होऊ शकते.

• घटक: लोपेरामाइड (2 mg)
• फायदे: पातळ शौचास होण्याची वारंवारता कमी करण्यास आणि शौचाचा घट्टपणा सुधारण्यास मदत करते.

रॅकोट्रिल 100 कॅप्सूल

रॅकोट्रिल 100 कॅप्सूल

रॅकोट्रिल 100 कॅप्सूलमध्ये रेसेकॅडोट्रिल असते. हे औषध आतड्यांमध्ये जास्त प्रमाणात स्रवणाऱ्या द्रवाचे प्रमाण कमी करण्यास मदत करते. त्यामुळे तीव्र अतिसारामध्ये पाण्यासारखे शौचास होण्याची वारंवारता आणि तीव्रता कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

• घटक: रेसकॅडोट्रिल (100 mg)
• फायदे: पाण्यासारखे शौचास होणे कमी करण्यास मदत करते आणि तीव्र अतिसारामध्ये शरीरातील पाणी आणि क्षार भरून काढण्याच्या उपचारांसोबत वापरले जाते.

एंटरोलॉर 100 गोळी

एंटरोलॉर 100 गोळी

एंटरोलॉर 100 गोळी हे अतिसारावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी मदत करणारे उपयुक्त जिवाणूंचे पूरक औषध आहे. यामध्ये लॅक्टोबॅसिलस स्पोरोजेन्स असते, जे आतड्यांमधील उपयुक्त जिवाणूंचे संतुलन राखण्यास मदत करते आणि अतिसाराची लक्षणे नियंत्रित करण्यास सहाय्य करू शकते.

• घटक: लॅक्टोबॅसिलस स्पोरोजेन्स (१० कोटी बीजाणू)
• फायदे: अतिसार आणि पचनाशी संबंधित त्रासाच्या वेळी आतड्यांमधील सूक्ष्मजीवांचे संतुलन राखण्यास मदत करते.

बायोटिकास प्रीबायोटिक आणि प्रोबायोटिक कॅप्सूल

बायोटिकास प्रिबायोटिक आणि प्रोबायोटिक कॅप्सूल

बायोटिकास प्रीबायोटिक आणि प्रोबायोटिक कॅप्सूलमध्ये प्रीबायोटिक्स आणि अतिसारापासून आराम मिळवण्यास मदत करणारे प्रोबायोटिक्स यांचे मिश्रण आहे. हे आतड्यांमधील उपयुक्त सूक्ष्मजीवांचे संतुलन राखण्यास मदत करते. अतिसारासह पचनसंस्थेशी संबंधित त्रासाच्या वेळी आतड्यांचे आरोग्य टिकवून ठेवण्यास यामुळे मदत होऊ शकते.

• घटक: लॅक्टोबॅसिलस अॅसिडोफिलस (०.४८ अब्ज) + लॅक्टोबॅसिलस रॅम्नोसस (०.४८ अब्ज) + बिफिडोबॅक्टेरियम लाँगम (०.४८ अब्ज) + बिफिडोबॅक्टेरियम बिफिडम (०.४८ अब्ज) + सॅक्रोमायसेस बौलार्डी (०.१ अब्ज) + स्ट्रेप्टोकोकस थर्मोफिलस (०.४८ अब्ज) + फ्रुक्टो ऑलिगो सॅकराइड (३०० mg)
• फायदे: आतड्यांमधील उपयुक्त सूक्ष्मजीवांचे संतुलन राखण्यास मदत करते आणि अतिसार तसेच पचनाशी संबंधित इतर त्रासांमध्ये वापरले जाऊ शकते.

अतिसारावरील औषधांचे फायदे

अतिसाराची लक्षणे खूप त्रासदायक असू शकतात आणि योग्य उपचार न मिळाल्यास गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात. योग्य अतिसारावरील औषध घेतल्याने पुढील प्रकारे मदत होऊ शकते:

• शरीरातून कमी झालेले पाणी आणि आवश्यक क्षार भरून काढण्यास मदत
• पातळ शौचास होण्याची वारंवारता कमी करण्यास मदत
• आतड्यांमधून होणारी जास्त द्रवपदार्थांची हानी कमी करण्यास मदत
• शरीराची पुनर्प्राप्ती होण्यास मदत
• योग्य उपचारांची आवश्यकता असताना विशिष्ट जिवाणू संसर्ग किंवा दाहामुळे होणाऱ्या कारणांवर नियंत्रण मिळवण्यास मदत

अतिसाराच्या काळात काय टाळावे?

अतिसारासाठी औषध घेत असताना आहाराकडेही लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे, कारण काही पदार्थांमुळे पचनाशी संबंधित त्रास आणखी वाढू शकतो.

• तेलकट, तिखट आणि अतिशय जड पदार्थ
• मद्यपान
• ज्या पदार्थांमुळे तुमची लक्षणे वाढतात असे पदार्थ
• अस्वच्छ किंवा शुद्धीकरण न केलेले पिण्याचे पाणी
• स्वतःच्या मनाने जिवाणूविरोधी औषधे घेणे
• शौचामध्ये रक्त येत असल्यास किंवा जास्त ताप असल्यास वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय अतिसार थांबवणारी औषधे घेणे

अतिसार झाल्यास डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?

योग्य प्रमाणात द्रवपदार्थ घेतल्यास आणि प्राथमिक उपचार केल्यास अतिसारामध्ये अनेकदा सुधारणा होते. मात्र, काही धोक्याची लक्षणे दुर्लक्षित करू नयेत. खालीलपैकी कोणतेही लक्षण दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:

• शौचामध्ये रक्त येणे किंवा काळे शौचास होणे
• ओटीपोटात तीव्र वेदना होणे
• जास्त ताप येणे
• तीव्र तहान लागणे, चक्कर येणे किंवा लघवीचे प्रमाण खूप कमी होणे यांसारखी शरीरातील पाणी कमी झाल्याची लक्षणे
• वारंवार किंवा तीव्र अतिसार होणे
• अतिसार बराच काळ सुरू राहणे किंवा वारंवार होणे
• अतिशय लहान मूल, वृद्ध व्यक्ती किंवा गंभीर आरोग्य समस्या असलेल्या व्यक्तीला अतिसार होणे

निष्कर्ष

अतिसार ही पचनसंस्थेशी संबंधित एक सामान्य समस्या आहे. लक्षणांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी आणि शरीरातील पाणी कमी होणे तसेच इतर गुंतागुंत टाळण्यासाठी योग्य उपचारांसोबत पुरेसे द्रवपदार्थ आणि पौष्टिक आहार घेणे महत्त्वाचे आहे.

लोपेरामाइड, रेसकॅडोट्रिल, सॅक्रोमायसेस बौलार्डी आणि लॅक्टोबॅसिलसचे काही प्रकार यांसारखी औषधे अतिसाराचे कारण आणि व्यक्तीच्या आरोग्याच्या स्थितीनुसार निवडक परिस्थितींमध्ये वापरली जाऊ शकतात.

झीलॅब फार्मसी भारतात अतिसारावरील औषधे, उपयुक्त जिवाणूंची पूरक औषधे आणि तोंडावाटे देण्यात येणारी पुनर्जलीकरण द्रावणे यांसह विविध परवडणारी औषधे उपलब्ध करून देते.