facebook


भारतात मूळव्याधीसाठी सर्वोत्तम औषधे: प्रतिजैविक औषधांची नावे आणि यादी

Best Medicine for Piles in India Best Medicine for Piles in India

मूळव्याधीमुळे गुदद्वाराच्या आसपास खाज सुटणे, सूज येणे आणि रक्तस्राव होणे अशा अनेक समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे खूप त्रास आणि अस्वस्थता जाणवू शकते. 

२०२५ मध्ये जर्नल ऑफ कंटेम्पररी क्लिनिकल प्रॅक्टिसमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका अभ्यासानुसार, जगभरातील सुमारे ४० टक्के लोकांना मूळव्याधीचा त्रास होतो.

बद्धकोष्ठता, आहारात तंतुमय पदार्थांचे कमी प्रमाण, वाढते वय आणि वारंवार जड वजन उचलणे ही मूळव्याध होण्याची काही सामान्य कारणे आहेत.

मूळव्याधीवरील उपचारांसाठी पाइल्स दफा मलम, डोबिव्ह्ज ५०० कॅप्सूल आणि सेन्सगुड फायबर ग्रॅन्युल्स यांसारखी औषधे वापरली जातात. ही औषधे केवळ पूरक उपचार म्हणून मदत करू शकतात; मात्र, त्यांमुळे मूळव्याध पूर्णपणे बरी होईलच असे नाही.

मूळव्याधीवरील उपचारांसाठी कोणती औषधे उपयुक्त ठरू शकतात, त्यांचे फायदे काय आहेत आणि आराम मिळवण्यासाठी आणखी कोणते उपाय करता येतात, हे सविस्तर जाणून घेऊया.

मूळव्याध म्हणजे काय?

मूळव्याध म्हणजे गुदद्वाराच्या आसपास किंवा मलाशयाच्या खालच्या भागात असलेल्या रक्तवाहिन्या सुजणे आणि त्यांना दाह होणे. हा एक सामान्य त्रास आहे. यामुळे वेदना, खाज, सूज, अस्वस्थता किंवा रक्तस्राव होऊ शकतो. 

मूळव्याधीचे मुख्यतः दोन प्रकार आहेत:

  • अंतर्गत मूळव्याध: हा प्रकार मलाशयाच्या खालच्या भागात किंवा गुदद्वाराच्या आतील बाजूस होतो. यामुळे शौचातून ताजे लाल रक्त पडू शकते किंवा सुजलेला भाग गुदद्वाराबाहेर येऊ शकतो.
  • बाह्य मूळव्याध: हा प्रकार गुदद्वाराच्या आसपासच्या त्वचेखाली होतो. यामुळे खाज, सूज, वेदना आणि स्पर्श केल्यावर दुखणे जाणवू शकते.

टीप: मलाशयातून होणारा रक्तस्राव नेहमीच मूळव्याधीमुळे होतो असे नाही. त्यामुळे वारंवार किंवा दीर्घकाळ रक्तस्राव होत असल्यास त्याची वैद्यकीय तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे.

मूळव्याधीची सामान्य लक्षणे

मूळव्याध अंतर्गत आहे की बाह्य, यानुसार तिची लक्षणे वेगवेगळी असू शकतात. 

मूळव्याधीची सामान्य लक्षणे पुढीलप्रमाणे आहेत: 

  • शौचातून ताजे लाल रक्त पडणे
  • गुदद्वाराच्या आसपास खाज सुटणे
  • वेदना किंवा अस्वस्थता जाणवणे
  • गुदद्वाराच्या आसपास गाठी किंवा फुगवटा जाणवणे
  • गुदद्वाराच्या भागात जळजळ किंवा चिडचिड होणे
  • शौच पूर्णपणे झालेली नाही असे वाटणे
  • काही वेळा अंतर्गत मूळव्याधीमध्ये सुजलेला भाग गुदद्वाराबाहेर येऊ शकतो

मूळव्याध होण्याची कारणे कोणती?

गुदद्वाराच्या आसपासच्या आणि मलाशयाच्या खालच्या भागातील रक्तवाहिन्यांवर जास्त दाब पडल्यास मूळव्याध होऊ शकते. 

मूळव्याध होण्याची काही सामान्य कारणे पुढीलप्रमाणे आहेत:

  • बद्धकोष्ठता आणि कडक शौच होणे
  • शौच करताना जास्त जोर लावणे
  • शौचालयात बराच वेळ बसून राहणे
  • आहारात तंतुमय पदार्थांचे प्रमाण कमी असणे
  • दीर्घकाळ जुलाब होणे
  • गर्भधारणा
  • वाढत्या वयामुळे आधार देणाऱ्या ऊती कमकुवत होणे
  • वारंवार जड वजन उचलणे

मूळव्याधीवरील औषधे कशी मदत करतात?

मूळव्याधीवरील औषधांचा मुख्य उद्देश लक्षणे कमी करणे आणि शौचास सहज होण्यास मदत करणे हा आहे.

मूळव्याधीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या औषधांच्या प्रकारानुसार त्यांचे पुढील फायदे होऊ शकतात:

  • गुदद्वाराच्या भागातील वेदना आणि अस्वस्थता कमी करण्यास मदत करणे.
  • मूळव्याधीमुळे होणारी खाज आणि चिडचिड कमी करण्यास मदत करणे.
  • बाधित भागातील जास्त दाह कमी करण्यास मदत करणे.
  • कडक शौच मऊ करून शौचास सहज होण्यास मदत करणे.
  • शौच करताना जास्त जोर लावण्याची गरज कमी करणे.
  • मलम, लेप किंवा त्वचेवर लावायच्या इतर औषधांद्वारे त्रासाच्या जागी आराम मिळवून देणे.

मूळव्याधीवरील सर्वोत्तम औषधांची यादी

झीलॅब फार्मसीमध्ये भारतात मूळव्याधीच्या उपचारांसाठी विविध गोळ्या, मलमे आणि इतर औषधे उपलब्ध आहेत.

ही औषधे मूळव्याधीमुळे होणारा त्रास कमी करण्यासाठी आणि संबंधित लक्षणे नियंत्रणात ठेवण्यासाठी पूरक उपचार म्हणून मदत करू शकतात.

औषधाचे नाव

घटक

पाइल्स दफा मूळव्याधीवरील मलम

बेक्लोमेथासोन + फेनिलेफ्रिन + लिग्नोकेन + क्लोरोक्रेसॉल

डोबिव्ह्ज ५०० कॅप्सूल

कॅल्शियम डोबेसिलेट (५०० मिग्रॅ)

सेन्सगुड फायबर ग्रॅन्युल्स

लॅक्ट्युलोज (१० ग्रॅम) + इसबगोलची भूसी (३.५ ग्रॅम)

पॅराझेक्स ५०० गोळी

पॅरासिटामॉल (५०० मिग्रॅ)

इबुप्रोल ४०० गोळी

आयबुप्रोफेन (४०० मिग्रॅ)

लॅक्टोलिक्स द्रावण

लॅक्ट्युलोज (१० ग्रॅम)

पी दफा कॅप्सूल

रासोंत + तुरटी + रिठा + कडुनिंब + गुग्गुळ + लोध्र आणि इतर आयुर्वेदिक घटक

पाइल्स दफा मूळव्याधीवरील मलम

पाइल्स दफा हे मूळव्याधीच्या लक्षणांवर आराम मिळवण्यासाठी वापरले जाणारे मलम आहे. यामध्ये अनेक सक्रिय घटक असून ते बाधित भागावर कार्य करून मूळव्याधीची सामान्य लक्षणे कमी करण्यास मदत करतात.

  • घटक: बेक्लोमेथासोन डायप्रोपियोनेट (०.०२५% w/w) + फेनिलेफ्रिन हायड्रोक्लोराइड (०.१०% w/w) + लिग्नोकेन हायड्रोक्लोराइड (२.५% w/w) + क्लोरोक्रेसॉल (०.१% w/w)
  • फायदे: वेदना, खाज, सूज आणि जळजळ कमी करण्यास मदत करते.

डोबिव्ह्ज ५०० कॅप्सूल

डोबिव्ह्ज ५०० हे मूळव्याधीची लक्षणे नियंत्रणात ठेवण्यासाठी वापरले जाणारे कॅप्सूल आहे. यामध्ये कॅल्शियम डोबेसिलेट हा घटक असतो. हा घटक लहान रक्तवाहिन्यांमधून द्रव गळती कमी करण्यास आणि मूळव्याधीच्या ठिकाणी रक्तप्रवाह सुरळीत राहण्यास मदत करतो.

  • घटक: कॅल्शियम डोबेसिलेट ५०० मिग्रॅ
  • फायदे: मूळव्याधीशी संबंधित लक्षणे कमी करण्यास मदत करते.

सेन्सगुड फायबर ग्रॅन्युल्स

सेन्सगुड फायबर ग्रॅन्युल्सचा वापर रक्तस्राव होणाऱ्या मूळव्याधीमध्ये पूरक उपचार म्हणून केला जाऊ शकतो. यामध्ये लॅक्ट्युलोज आणि इसबगोल यांचे मिश्रण असते. हे मिश्रण शौच मऊ करून शौचास सहज होण्यास मदत करू शकते. त्यामुळे मूळव्याधीमध्ये शौच करताना जास्त जोर लावण्याची गरज कमी होऊ शकते. 

  • घटक: लॅक्ट्युलोज (१० ग्रॅम) + इसबगोलची भूसी (३.५ ग्रॅम)
  • फायदे: बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी करण्यास आणि नियमितपणे शौच होण्यास मदत करते.

पॅराझेक्स ५०० गोळी

पॅराझेक्स ५०० ही गोळी मूळव्याधीमुळे होणाऱ्या वेदना आणि अस्वस्थता कमी करण्यास मदत करू शकते. मूळव्याधीतील वेदना नियंत्रणात ठेवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या गोळ्यांमध्ये तिचा समावेश होतो. या गोळीत पॅरासिटामॉल ५०० मिग्रॅ असते. हा घटक वेदना जाणवण्याच्या प्रक्रियेवर कार्य करून त्रास कमी करण्यास मदत करतो. 

  • घटक: पॅरासिटामॉल ५०० मिग्रॅ
  • फायदे: वेदना आणि अस्वस्थता कमी करण्यास मदत करते.

इबुप्रोल ४०० गोळी

इबुप्रोल ४०० मध्ये आयबुप्रोफेन हा घटक असतो. हा घटक वेदना आणि दाह निर्माण करणाऱ्या रासायनिक पदार्थांची क्रिया कमी करून मूळव्याधीतील वेदना कमी करण्यास पूरक मदत करू शकतो. 

  • घटक: आयबुप्रोफेन ४०० मिग्रॅ
  • फायदे: वेदना आणि दाह कमी करण्यास मदत करते.

लॅक्टोलिक्स द्रावण

लॅक्टोलिक्स द्रावणामध्ये लॅक्ट्युलोज हा शौच मऊ करणारा घटक असतो. तो आतड्यांमध्ये पाण्याचे प्रमाण वाढवून शौच मऊ करतो. त्यामुळे मूळव्याधीसोबत बद्धकोष्ठतेचा त्रास असल्यास शौचास सहज होण्यास मदत मिळू शकते.

  • घटक: लॅक्ट्युलोज १० ग्रॅम
  • फायदे: शौच मऊ करण्यास आणि बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी करण्यास मदत करते.

पी दफा कॅप्सूल

पी दफा कॅप्सूल हे आयुर्वेदिक औषध आहे. यामध्ये वनस्पतींपासून मिळवलेले आणि खनिजांपासून तयार केलेले घटक असतात. आयुर्वेदात या घटकांचा वापर पारंपरिक पद्धतीने मूळव्याधीशी संबंधित त्रास आणि पचनाच्या समस्यांसाठी केला जातो.

  • घटक: शुद्ध रसोंत (१८० मिग्रॅ) + शुद्ध तुरटी (७० मिग्रॅ) + रिठा चूर्ण (६० मिग्रॅ) + कडुनिंबाच्या बियांचे चूर्ण (६० मिग्रॅ) + शुद्ध गुग्गुळ (५० मिग्रॅ) + लोध्राची साल (५० मिग्रॅ) + मोचरस (२० मिग्रॅ) + शंख भस्म (२० मिग्रॅ) + हरडा (२० मिग्रॅ) + बेहडा (२० मिग्रॅ) + आवळा (२० मिग्रॅ) + कर्चूर अर्क (१५ मिग्रॅ) + मुळ्याचा अर्क (१५ मिग्रॅ)
  • फायदे: मूळव्याधीशी संबंधित त्रास आणि पचनाच्या समस्यांसाठी आयुर्वेदिक औषध म्हणून वापरले जाते.

मूळव्याधीसाठी सर्वोत्तम प्रतिजैविक औषध

मूळव्याधीसाठी कोणतेही एक सर्वोत्तम प्रतिजैविक औषध नसते, कारण मूळव्याध हा जिवाणूंच्या संसर्गामुळे होणारा आजार नसून रक्तवाहिन्या सुजल्यामुळे होणारा त्रास आहे. मूळव्याधीवरील उपचारांमध्ये प्रामुख्याने वेदना, खाज, दाह आणि बद्धकोष्ठता कमी करण्यावर लक्ष दिले जाते.

मात्र, डॉक्टरांना जिवाणूंचा संसर्ग किंवा गुदद्वार आणि मलाशयाच्या आसपासचा संबंधित संसर्ग आढळल्यास, पुढील प्रतिजैविक औषधे वापरली जाऊ शकतात:

प्रतिजैविक औषध

कोणत्या परिस्थितीत वापरले जाते

अमॉक्सिसिलिन-क्लॅव्ह्युलेनेट

त्वचेखालील मऊ ऊतींमध्ये किंवा गुदद्वाराच्या आसपास होणाऱ्या काही जिवाणूंच्या संसर्गांमध्ये 

मेट्रोनिडाझोल

ऑक्सिजनशिवाय वाढणाऱ्या काही जिवाणूंमुळे होणाऱ्या संसर्गांमध्ये 

सिप्रोफ्लॉक्सासिन

योग्य ठरलेल्या विशिष्ट जिवाणूंच्या संसर्गांमध्ये 

सेफिक्सिम किंवा सेफॅलोस्पोरिन गटातील औषधे

संसर्गास कारणीभूत असलेल्या जिवाणूंच्या संभाव्य प्रकारानुसार काही जिवाणूंच्या संसर्गांमध्ये 

मूळव्याधीसाठी घरगुती उपाय आणि जीवनशैलीतील बदल

औषधांमुळे मूळव्याधीचा आधीपासून असलेला त्रास कमी होण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, लवकर आराम मिळवण्यासाठी, मूळव्याधीवरील उपचारांना पूरक मदत करण्यासाठी आणि पुढील गुंतागुंत टाळण्यासाठी काही सवयी अंगीकारणे महत्त्वाचे आहे. उदाहरणार्थ:

  • आहारात भाज्या, फळे, कडधान्ये आणि इतर तंतुमय पदार्थांचा पुरेसा समावेश करा.
  • शौच मऊ राहण्यासाठी पुरेसे पाणी आणि इतर द्रव पदार्थ प्या.
  • शौच करताना जबरदस्तीने जोर लावू नका.
  • शौचालयात खूप वेळ बसून राहणे टाळा. यामुळे मलाशयातील रक्तवाहिन्यांवर अधिक दाब पडतो.
  • मूळव्याधीमुळे होणाऱ्या वेदना आणि अस्वस्थता कमी करण्यासाठी कोमट पाण्यात काही वेळ बसण्याचा उपाय करून पाहा.
  • शौच नियमित होण्यास मदत करण्यासाठी शारीरिक हालचाली सुरू ठेवा.

गुदद्वाराला पडणारी भेग या त्रासाबद्दलही जाणून घ्या.

मूळव्याधीचा त्रास असल्यास डॉक्टरांकडे कधी जावे?

मूळव्याधीची लक्षणे कमी होत नसतील, ती वाढत असतील किंवा वारंवार पुन्हा उद्भवत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. वेळेवर उपचार मिळण्यासाठी पुढील लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका:

  • गुदद्वारातून मोठ्या प्रमाणात किंवा सतत रक्तस्राव होणे
  • गुदद्वारात तीव्र वेदना होणे
  • जास्त ताप येणे किंवा प्रकृती खूप बिघडल्यासारखे वाटणे
  • सूज येणे किंवा वेदनांसह गाठ तयार होणे
  • घरगुती उपाय करूनही सुमारे एका आठवड्यानंतर लक्षणे कमी न होणे
  • उपचार घेतल्यानंतरही रक्तस्राव होणे किंवा मूळव्याधीचा त्रास वारंवार उद्भवणे

निष्कर्ष

मूळव्याधीतील वेदना कमी करण्यासाठी कोणते औषध योग्य ठरेल, हे लक्षणे, मूळव्याधीचा प्रकार आणि त्रासाची तीव्रता यांवर अवलंबून असते. वेदनाशामक औषधे, बाधित भागावर लावायची मलमे, तंतुमय पदार्थांची पूरक औषधे, शौच मऊ करणारी औषधे आणि रेचक औषधे यांमुळे काही लक्षणे कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

मूळव्याधीवरील औषधे घेण्यासोबत पुरेसे पाणी पिणे, तंतुमय पदार्थांनी समृद्ध आहार घेणे, शौच करताना जोर लावणे टाळणे आणि शौच नियमित ठेवणे या सवयींमुळे बरे होण्यास मदत होऊ शकते. गरजेनुसार योग्य मलम वापरणेही फायदेशीर ठरू शकते.

रक्तस्राव सुरूच राहिल्यास, लक्षणे पुन्हा उद्भवल्यास किंवा त्रास तीव्र असल्यास स्वतःच्या मनाने औषधे घेण्याऐवजी डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे आहे.

Frequently Asked Questions (FAQs)

Q1. भारतात मूळव्याधीवरील उपचारांसाठी सर्वोत्तम औषध कोणते?

Ans.पाइल्स दफा मूळव्याधीवरील मलम, डोबिव्ह्ज ५०० कॅप्सूल आणि सेन्सगुड फायबर ग्रॅन्युल्स ही मूळव्याधीचा त्रास कमी करण्यासाठी आणि उपचारांमध्ये मदत करण्यासाठी वापरली जाणारी औषधे आहेत. तुमच्यासाठी कोणते औषध योग्य ठरेल, हे लक्षणे आणि इतर गुंतागुंत लक्षात घेऊन डॉक्टरांनी ठरवावे.

Q2. भारतात मूळव्याधीवरील उपचारांसाठी सर्वोत्तम मलम कोणते?

Ans.झीलॅब फार्मसीचे पाइल्स दफा मलम हे मूळव्याधीसाठी बाहेरून लावण्याचे औषध आहे. यामध्ये लिग्नोकेन, बेक्लोमेथासोन आणि फेनिलेफ्रिन हे घटक आहेत. मूळव्याधीमुळे होणाऱ्या वेदना, खाज, सूज आणि अस्वस्थता कमी करण्यास हे मलम मदत करू शकते.

Q3. मूळव्याध होण्याची मुख्य कारणे कोणती?

Ans.मूळव्याध होण्याच्या सामान्य कारणांमध्ये बद्धकोष्ठता, शौच करताना जास्त जोर लावणे, शौचालयात बराच वेळ बसून राहणे, आहारात तंतुमय पदार्थांचे कमी प्रमाण, गर्भधारणा, वाढते वय आणि वारंवार जड वजन उचलणे यांचा समावेश होतो.

Q4. औषधांनी मूळव्याध पूर्णपणे बरी होऊ शकते का?

Ans.औषधांमुळे मूळव्याधीची सौम्य लक्षणे कमी होऊ शकतात. मात्र, दीर्घकाळ टिकणारी, तीव्र किंवा गुदद्वाराबाहेर आलेली मूळव्याध असल्यास वैद्यकीय प्रक्रिया किंवा इतर उपचारांची गरज भासू शकते.

Q5. उपचार न करता मूळव्याध आपोआप बरी होऊ शकते का?

Ans.होय, तंतुमय पदार्थांचा आहारात समावेश करणे, पुरेसे पाणी पिणे, शौचाच्या चांगल्या सवयी ठेवणे आणि शौच करताना जोर न लावणे यामुळे सौम्य मूळव्याधीचा त्रास काही दिवसांत कमी होऊ शकतो.

Q6. मूळव्याधीच्या औषधांचा परिणाम दिसण्यासाठी किती वेळ लागतो?

Ans.मूळव्याधीचा सौम्य त्रास काही दिवसांत कमी होऊ शकतो. मात्र, त्रासाची तीव्रता, लक्षणे आणि वापरले जाणारे औषध यांनुसार उपचारांचा परिणाम दिसण्यास लागणारा वेळ वेगवेगळा असू शकतो.

Q7. मूळव्याधीवरील ही औषधे डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवाय मिळू शकतात का?

Ans.मूळव्याधीवरील काही उपचारांसाठी वापरली जाणारी मलमे, तंतुमय पदार्थांची पूरक उत्पादने, रेचक औषधे आणि वेदना कमी करणारी औषधे डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवाय मिळू शकतात. मात्र, हे संबंधित औषधाच्या प्रकारावर अवलंबून असते.

Q8. मूळव्याधीच्या वेदना कमी करण्यासाठी औषधे दररोज वापरणे सुरक्षित आहे का?

Ans.वेदना कमी करणारी काही औषधे अल्पकाळासाठी वापरणे योग्य असते. मात्र, विशेषतः रक्तस्राव होत असल्यास किंवा इतर आजार असल्यास, ही औषधे दररोज किंवा दीर्घकाळ वापरण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

Q9. मूळव्याधीच्या उपचारांसाठी प्रतिजैविक औषधे वापरली जातात का?

Ans.प्रतिजैविक औषधे मूळव्याधीच्या नियमित उपचारांसाठी वापरली जात नाहीत. मात्र, त्यासोबत जिवाणूंचा संसर्ग झाल्याचे निदान झाल्यास डॉक्टर ही औषधे देऊ शकतात.

Q10. मूळव्याधीचा त्रास असल्यास डॉक्टरांकडे कधी जावे?

Ans.गुदद्वारातून रक्तस्राव होत असल्यास, तीव्र वेदना होत असल्यास, त्रास वाढत असल्यास, मूळव्याधीचा वारंवार त्रास होत असल्यास किंवा घरच्या घरी उपचार करूनही लक्षणे कमी होत नसल्यास डॉक्टरांकडे जावे.

Q11. मूळव्याधीसाठी सर्वोत्तम प्रतिजैविक औषध कोणते?

Ans.मेट्रोनिडाझोल, सिप्रोफ्लॉक्सासिन, अमोक्सिसिलिन-क्लॅव्ह्युलेनेट आणि सेफिक्सिम यांसारखी प्रतिजैविक औषधे मूळव्याधीसोबत जिवाणूंचा संसर्ग झाल्याचे निदान झाल्यास डॉक्टर देऊ शकतात. ही औषधे केवळ मूळव्याधीवर नियमित उपचार म्हणून वापरली जात नाहीत.

Recent Blogs


Disclaimer : Zeelab Pharmacy provides health information for knowledge only. Do not self-medicate. Always consult a qualified doctor before starting, stopping, or changing any medicine or treatment.


medicine cart

₹ 0

0

Items added


2026 Copyright By © Zeelab Pharmacy Private Limited. All Rights Reserved

Our Payment Partners

card
correct iconAdded!