पावसाळ्यात त्वचेवरील बुरशीजन्य संसर्गासाठी सर्वोत्तम मलम: संपूर्ण मार्गदर्शक

तुम्हाला कधी बुरशीजन्य संसर्ग झाला आहे का किंवा त्वचेवर खाज येणारे, लाल रंगाचे गोलसर चट्टे दिसले आहेत का? पावसाळ्यात बुरशीजन्य संसर्गाचे प्रमाण वाढते, कारण अनेक सपाट प्रदेशांमध्ये हवेतील आर्द्रता ८० टक्क्यांपेक्षाही जास्त असते. 

हवेतील जास्त आर्द्रता, घाम आणि ओलसर कपडे यांमुळे त्वचेवर बुरशी वाढण्यासाठी पोषक वातावरण तयार होते. संसर्गामुळे होणारी खाज आणि इतर त्रासदायक लक्षणे कमी करण्यासाठी त्वचेवर लावायची बुरशीविरोधी मलमे हा उपचाराचा सुरुवातीचा पर्याय मानला जातो.

या मार्गदर्शकात पावसाळ्यात बुरशीजन्य संसर्गासाठी कोणती मलमे उपयुक्त ठरू शकतात, ती कशी वापरावी आणि कोणत्या सामान्य चुका टाळाव्यात याबद्दल माहिती दिली आहे.

पावसाळ्यात कोणते बुरशीविरोधी मलम योग्य ठरते?

सर्व बुरशीजन्य संसर्ग सारखे नसतात. त्यामुळे त्यांच्यावर उपचार करण्यासाठी वेगवेगळी मलमे आवश्यक असू शकतात. क्लोट्रिमॅझोल आणि टर्बिनाफाइन यांसारख्या घटकांचा पावसाळ्यात बुरशीविरोधी उपचारांसाठी वापर केला जातो.

टीप: स्वतःहून औषधोपचार करू नका आणि आरोग्यतज्ज्ञांचा सल्ला घेतल्याशिवाय डॉक्टरांनी लिहून दिलेली औषधे घेऊ नका.

पावसाळ्यात योग्य बुरशीविरोधी मलम निवडणे अधिक महत्त्वाचे का आहे?

पावसाळ्यातील हवामानामुळे पावसाळ्यात बुरशीजन्य संसर्गावरील उपचार करणे आणि संसर्ग नियंत्रणात ठेवणे काही वेळा कठीण होऊ शकते. पावसाळ्यात पुढील समस्या उद्भवू शकतात:

• हवेतील जास्त आर्द्रतेमुळे बुरशी वाढण्यासाठी पोषक वातावरण तयार होते.
• ओलसर कपडे, मोजे किंवा बूट यांमुळे त्वचेवर ओलावा राहतो.
• घामामुळे त्वचेवर घर्षण आणि जळजळ वाढू शकते.

या कारणांमुळे बुरशीजन्य संसर्ग होण्याचा धोका वाढतो. त्यामुळे पावसाळ्यात त्वचेवर होणाऱ्या बुरशीजन्य संसर्गासाठी योग्य बुरशीविरोधी मलम निवडणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.

चुकीचे मलम किंवा त्यामध्ये असलेले स्टेरॉइडचे मिश्रण वापरल्यास लक्षणे कमी होण्यास उशीर होऊ शकतो किंवा ती अधिक तीव्र होऊ शकतात.

पावसाळ्यात योग्य बुरशीविरोधी मलम कसे निवडावे?

पावसाळ्यात त्वचेवरील बुरशीजन्य संसर्गासाठी मलम निवडताना तुम्हाला काही गोष्टी लक्षात घ्याव्या लागतात. त्यामध्ये झालेल्या संसर्गाचा प्रकार, संसर्ग झालेला शरीराचा भाग, योग्य बुरशीविरोधी घटक आणि मलमामध्ये इतर घटक, जसे की स्टेरॉइड, आहेत की नाही यांचा समावेश होतो.

पहिली पायरी: बुरशीजन्य संसर्गाचा प्रकार ओळखा

ही पायरी अत्यंत महत्त्वाची आहे, कारण सर्व प्रकारच्या बुरशीजन्य संसर्गावर एकाच औषधी घटकाने उपचार करता येत नाहीत. 

संसर्गाचा प्रकार निश्चित करून त्यानुसार योग्य औषधी घटक असलेले मलम निवडा.

खाली काही सामान्य बुरशीजन्य संसर्ग, त्याचा परिणाम होणारा शरीराचा भाग आणि उपचारासाठी नेहमी वापरले जाणारे घटक दिले आहेत.

टीप: पुरळ बुरशीजन्य संसर्गामुळे आहे की नाही याबद्दल खात्री नसल्यास स्वतःहून औषधोपचार करू नका.

दुसरी पायरी: प्रभावित शरीराच्या भागानुसार मलम निवडा

बुरशीचा संसर्ग शरीराच्या ज्या भागाला झाला आहे, तो भागही बुरशीविरोधी मलम निवडताना महत्त्वाचा असतो. बुरशीची वाढ रोखण्यासाठी काही भागांची विशेष काळजी घेणे आवश्यक असते. उदाहरणार्थ, 

• पाय - पाय कोरडे ठेवा आणि दररोज मोजे बदला.
• जांघेचा भाग - सैल सुती कपडे घाला आणि हा भाग कोरडा ठेवा.
• त्वचेच्या घड्या - बुरशीची वाढ कमी करण्यासाठी त्वचा कोरडी ठेवा.
• शरीर - स्वच्छ आणि कोरड्या त्वचेवर मलम लावा.
• हात - वारंवार हात धुत असल्यास मलम पुन्हा लावा.
• नखे - बहुतेक वेळा केवळ मलम पुरेसे ठरत नाही. डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक असते.

तिसरी पायरी: मलमामध्ये स्टेरॉइड आहे की नाही ते तपासा

मलम हे स्टेरॉइडचे मिश्रण असलेले मलम आहे की नाही, हे तपासा. त्यामध्ये क्लोबेटासोल प्रोपिओनेट, बेटामेथासोन, मोमेटासोन, बेक्लोमेथासोन किंवा हायड्रोकॉर्टिसोन यांसारखे स्टेरॉइड आहेत का ते पाहा. 

त्वचेवरील सौम्य बुरशीजन्य संसर्गावर स्टेरॉइड नसलेली बुरशीविरोधी मलमे वापरली जाऊ शकतात; मात्र स्टेरॉइडचे मिश्रण असलेल्या मलमांसाठी डॉक्टरांच्या सल्ल्याची आवश्यकता असते.

डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय स्टेरॉइड असलेली मलमे वापरल्यास संसर्ग काही काळासाठी अधिक तीव्र होऊ शकतो.

चौथी पायरी: त्वचेची स्थिती लक्षात घ्या

त्वचेच्या काही विकारांसाठी डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे किंवा वेगळ्या उपचारांची आवश्यकता असू शकते.

• संवेदनशील त्वचेवर केवळ डॉक्टरांनी सुचवलेली उत्पादने वापरावीत.
• संसर्ग झालेला भाग मोठा असल्यास स्वतःहून केलेले औषधोपचार उपयोगी ठरणार नाहीत. त्वरित डॉक्टरांकडे जा.
• वारंवार होणारा बुरशीजन्य संसर्ग शरीरातील एखाद्या आरोग्यविषयक समस्येचे संकेत असू शकतो.
• बुरशीविरोधी मलम वापरण्यासोबतच त्वचेच्या घड्या कोरड्या ठेवण्याची काळजी घ्या.

वेगवेगळ्या विकारांसाठी कोणता बुरशीविरोधी घटक सामान्यतः वापरला जातो?

क्लोट्रिमॅझोल, टर्बिनाफाइन, केटोकोनॅझोल, लुलिकोनॅझोल आणि मायकोनॅझोल हे सामान्यतः वापरले जाणारे काही बुरशीविरोधी घटक आहेत. यांपैकी काही घटक विशिष्ट प्रकारच्या संसर्गावर उपचार करण्यासाठी वापरले जातात, तर काही त्वचेवरील विविध प्रकारच्या बुरशीजन्य संसर्गावर उपयोगी ठरतात.

म्हणून पावसाळ्यात बुरशीविरोधी मलम कसे निवडावे असा प्रश्न पडत असल्यास, योग्य औषधी घटक असलेले मलम निवडा. त्यासाठी पुढील तक्ता तुम्हाला योग्य पर्याय निवडण्यास मदत करू शकतो.

पावसाळ्यात बुरशीविरोधी मलम योग्य पद्धतीने कसे लावावे?

लवकर आराम मिळण्यासाठी आणि संसर्ग बरा होण्यास मदत व्हावी यासाठी डॉक्टरांनी सांगितलेल्या पद्धतीनुसार बुरशीजन्य पुरळावर लावायचे मलम वापरा. 

तसेच, संसर्ग पुन्हा होऊ नये यासाठी प्रभावित भाग स्वच्छ आणि कोरडा ठेवण्याची काळजी घ्या.

• प्रभावित त्वचा हलक्या हाताने धुवा.
• मलम लावण्यापूर्वी प्रभावित भाग पूर्णपणे कोरडा करा.
• प्रभावित त्वचेवर आणि त्याच्या आजूबाजूच्या थोड्या भागावर मलमाचा पातळ थर लावा.
• लक्षणे कमी झाल्याचे जाणवले तरी उपचाराचा संपूर्ण कालावधी पूर्ण करा.
• मलम लावल्यानंतर हात धुवा, मात्र हातांवरच उपचार सुरू असल्यास हात धुवू नका.

बुरशीविरोधी मलमासोबत बुरशीविरोधी भुकटी वापरावी का?

दोन वेगवेगळी त्वचेवर लावायची औषधे एकत्र वापरण्याची शिफारस केवळ काही विशिष्ट परिस्थितींमध्ये केली जाते. ओलसर त्वचेवर झालेल्या बुरशीजन्य संसर्गासाठी बुरशीविरोधी भुकटी बुरशीविरोधी मलमासोबत वापरली जाऊ शकते, जेव्हा:

• त्वचा कोरडी ठेवण्यासाठी आणि ओलावा कमी करण्यासाठी अतिरिक्त मदतीची गरज असते. 
• केवळ मलम वापरल्याने उपचार पुरेसा होत नाही.

बुरशीविरोधी मलम आणि भुकटी दोन्ही वापरण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अधिक योग्य ठरते. त्यांचा योग्य वापर कसा करावा याबद्दल डॉक्टर तुम्हाला योग्य मार्गदर्शन करू शकतात. 

पावसाळ्यात बुरशीविरोधी मलम निवडताना कोणत्या सामान्य चुका टाळाव्यात?

पावसाळ्यात त्वचेवरील बुरशीजन्य संसर्गासाठी वापरली जाणारी बहुतेक मलमे डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवाय मिळतात. बुरशीजन्य संसर्गावरील उपचारासाठी मलम खरेदी करताना पुढील चुका टाळा:

• घटक तपासल्याशिवाय केवळ स्वस्त मलम खरेदी करणे
• दुसऱ्या व्यक्तीचे औषध वापरणे
• डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय स्टेरॉइडचे मिश्रण असलेले मलम निवडणे

बुरशीविरोधी मलमाचा परिणाम दिसण्यासाठी किती वेळ लागतो?

पावसाळ्यातील बुरशीजन्य संसर्गासाठी मलम नियमितपणे १ ते २ आठवडे वापरल्यानंतर अनेकांना लक्षणांमध्ये सुधारणा जाणवू लागते. मात्र, संसर्ग पूर्णपणे बरा होण्यासाठी साधारण २ ते ४ आठवडे लागू शकतात.

तुमचे बुरशीविरोधी मलम परिणामकारक नसल्याची चिन्हे

बुरशीविरोधी मलम काही आठवडे वापरूनही सुधारणा होत नसेल, तर ते मलम परिणामकारक ठरत नसण्याची शक्यता असते आणि इतर उपचारांची आवश्यकता भासू शकते.

मलमाचा अपेक्षित परिणाम होत नसल्याची इतर चिन्हे पुढीलप्रमाणे आहेत:

• पुरळ पसरतच राहणे
• उपचारानंतरही सतत खाज येणे
• त्वचेवर नवीन चट्टे दिसणे
• पू येणे आणि वेदना होणे
• अपेक्षित उपचार कालावधीनंतरही सुधारणा न होणे 

पावसाळ्यातील त्वचेच्या बुरशीजन्य संसर्गासाठी झीलॅब फार्मसीने सुचवलेली ३ बुरशीविरोधी मलमे

पावसाळ्यात त्वचेवर होणाऱ्या बुरशीजन्य संसर्गासाठी झीलॅब फार्मसीने तयार केलेली काही उपयुक्त बुरशीविरोधी मलमे पाहा. ही मलमे परवडणाऱ्या किमतीत उपलब्ध असून पावसाळ्यात होणाऱ्या सामान्य बुरशीजन्य संसर्गावर उपचार करण्यास मदत करतात.

क्लोझेक्स बुरशीविरोधी मलम

क्लोझेक्स बुरशीविरोधी मलम २० ग्रॅम

क्लोट्रिमॅझोल असलेले हे बुरशीविरोधी मलम पावसाळ्यात त्वचेवर होणाऱ्या बुरशीजन्य संसर्गामध्ये बुरशीची वाढ नियंत्रित करण्यास मदत करते.

• घटक: क्लोट्रिमॅझोल १% (वजनानुसार)
• वापरण्याचे भाग: शरीर, जांघेचा भाग, त्वचेच्या घड्या
• सामान्यतः कशासाठी वापरले जाते: दाद, जांघेच्या भागातील खाज व बुरशीजन्य संसर्ग, कॅन्डिडा संसर्ग
• फायदे: उष्ण आणि दमट वातावरणामुळे होणाऱ्या बुरशीजन्य संसर्गावर उपचार करण्यास आणि संसर्ग पसरण्यापासून रोखण्यास मदत करते.

टर्बिफेक्स टर्बिनाफाइन मलम

टर्बिफेक्स टर्बिनाफाइन मलम

टर्बिनाफाइनवर आधारित हे बुरशीविरोधी मलम पावसाळ्यात त्वचेवर होणाऱ्या सामान्य बुरशीजन्य संसर्गामध्ये बुरशीची वाढ रोखण्यास मदत करते.

• घटक: टर्बिनाफाइन हायड्रोक्लोराइड १% (वजनानुसार)
• वापरण्याचे भाग: पाय, शरीर, जांघेचा भाग
• सामान्यतः कशासाठी वापरले जाते: पायाला होणारा बुरशीजन्य संसर्ग, दाद, जांघेच्या भागातील खाज व बुरशीजन्य संसर्ग
• फायदे: बुरशीजन्य संसर्गावर उपचार करण्यास, त्वचा बरी होण्यास आणि संसर्ग पुन्हा होण्याचा धोका कमी करण्यास मदत करते.

लुलिबोल लुलिकोनॅझोल १% मलम

लुलिबोल लुलिकोनॅझोल १% मलम

लुलिकोनॅझोल असलेले हे बुरशीविरोधी मलम पावसाळ्यात त्वचेवर होणाऱ्या सामान्य बुरशीजन्य संसर्गास कारणीभूत ठरणाऱ्या बुरशीवर परिणाम करते.

• घटक: लुलिकोनॅझोल १% (वजनानुसार)
• वापरण्याचे भाग: शरीर, जांघेचा भाग, त्वचेच्या घड्या
• सामान्यतः कशासाठी वापरले जाते: दाद, जांघेच्या भागातील खाज व बुरशीजन्य संसर्ग
• फायदे: दमट हवामानात वाढणाऱ्या बुरशीजन्य संसर्गावर उपचार करण्यासाठी वापरले जाते.

बुरशीजन्य संसर्ग पुन्हा होऊ नये यासाठी अतिरिक्त उपाय

पावसाळ्यात त्वचेवरील बुरशीजन्य संसर्गासाठी मलम वापरण्यासोबतच संसर्ग पुन्हा होऊ नये यासाठी काही सोपे प्रतिबंधात्मक उपाय करा. 

या उपायांमध्ये मुख्यतः स्वच्छता आणि वैयक्तिक स्वच्छतेची योग्य काळजी घेणे समाविष्ट आहे.

• डॉक्टरांनी सांगितलेला उपचाराचा संपूर्ण कालावधी पूर्ण करा.
• पाय आणि त्वचेच्या घड्या कोरड्या ठेवा.
• मोजे नियमितपणे बदला.
• टॉवेल, कपडे आणि चादरी वारंवार धुवा.
• बूट पुन्हा घालण्यापूर्वी ते पूर्णपणे कोरडे करा.

स्वतःहून उपचार करण्याऐवजी डॉक्टरांकडे कधी जावे?

काही परिस्थिती आणि लक्षणांसाठी योग्य वैद्यकीय उपचार आवश्यक असतात. अशा वेळी स्वतःहून केलेले उपचार बहुतेक वेळा पुरेसे ठरत नाहीत आणि ते धोकादायकही ठरू शकतात. 

• संसर्ग वेगाने पसरत असेल
• वेदना, पू किंवा सूज येत असेल 
• तुम्हाला ताप येत असेल.
• तुम्हाला मधुमेह असेल किंवा शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असेल.
• तुम्ही गर्भवती असाल किंवा बाळाला स्तनपान करत असाल.
• योग्य उपचार करूनही सुधारणा होत नसेल.
• संसर्ग वारंवार होत असेल.

निष्कर्ष

पावसाळ्यात त्वचेच्या घड्यांमध्ये सतत ओलावा राहणे यांसारख्या परिस्थितींमुळे त्वचेवर बुरशी वाढण्यास पोषक वातावरण तयार होऊ शकते.

बुरशीजन्य संसर्गामुळे खाज आणि लाल चट्टे यांसारखी त्रासदायक लक्षणे दिसू शकतात. मात्र, सौम्य संसर्गावर पावसाळ्यात त्वचेवरील बुरशीजन्य संसर्गासाठी योग्य मलम वापरून उपचार करता येऊ शकतात.

योग्य बुरशीविरोधी मलम, सामान्यतः क्लोट्रिमॅझोल किंवा टर्बिनाफाइन, वापरण्यासोबतच पावसाळ्यात वैयक्तिक स्वच्छतेची योग्य काळजी घेणेही महत्त्वाचे आहे.