Covaxin - तुमच्यासाठी सुरक्षित आहे का?

खूप मोठ्या प्रतीक्षेनंतर भारताला स्वतःची कोरोना विषाणूविरुद्धची लस मिळाली आहे, ज्याला Covaxin असे नाव देण्यात आले आहे.  या लसीची परिणामकारकता आणि निकाल याबद्दल अजूनही लोकांच्या मनात शंका आहेत. पण Covaxin तुमच्यासाठी सुरक्षित आहे का? वर्ष 2020 हे मानवजातीच्या इतिहासातील सर्वात भीषण महामारींपैकी एकाचे साक्षीदार ठरले. डिसेंबर 2019 मध्ये चीनमधील वुहान शहरातील अधिकाऱ्यांनी पहिल्या कोरोना विषाणूच्या रुग्णांची नोंद केली. 

तेथून हा विषाणू प्रवाशांच्या माध्यमातून जगभर पसरू लागला. 2020 मध्ये जेव्हा Covid-19 विषाणू भारतात प्रथम आला, तेव्हा तो फारसा बातम्यांमध्ये नव्हता आणि लोकांना त्याबद्दल माहिती नव्हती, त्यामुळे कोणताही गंभीर धोका जाणवत नव्हता. पण काही काळातच Covid-19 महामारीने भारतात आपला विळखा घट्ट करायला सुरुवात केली आणि परिस्थिती बदलू लागली.

Coronavirus हा विषाणूंचा मोठा समूह आहे, जो साध्या सर्दीपासून ते मानवी शरीरात गंभीर आजारांपर्यंत कारणीभूत ठरू शकतो. Covid-19 ला Novel Coronavirus असेही नाव देण्यात आले कारण हा पूर्णपणे नवीन आणि पूर्वी अज्ञात असा विषाणू होता.

भारतामधील पहिला COVID-19 रुग्ण

भारतामधील पहिला Covid-19 रुग्ण 27 जानेवारी 2020 रोजी नोंदवला गेला. वुहान (चीन) येथे प्रवासाचा इतिहास असलेल्या केरळमधील 20 वर्षांच्या मुलीमध्ये Novel Coronavirus ची सौम्य लक्षणे आढळली. मार्च 2020 मध्ये भारतात कोरोना रुग्णसंख्येत अचानक वाढ होऊ लागली. 60 वर्षांपेक्षा जास्त वयाचे आणि मधुमेह, फुफ्फुस किंवा हृदयाचे आजार किंवा रोगप्रतिकारक शक्तीवर परिणाम करणारा कोणताही आजार असलेले लोक विशेष जोखमीच्या गटात मोडतात.

नोंदीनुसार, भारतातील एकूण Covid-19 रुग्णसंख्या 10.8 दशलक्ष आहे, त्यापैकी 10.5 दशलक्ष रुग्ण बरे झाले आहेत आणि सुमारे 1,15,000 लोकांचा या भीषण विषाणूमुळे मृत्यू झाला आहे. जगभरात एकूण 106 दशलक्ष प्रकरणे नोंदली गेली असून, 10.5 दशलक्ष लोक बरे झाले आहेत आणि या महामारीमुळे 2.32 दशलक्ष लोकांचा मृत्यू झाला आहे.

भारतामधील लॉकडाऊन

मार्च महिन्यात भारतात पहिल्या लॉकडाऊनची सुरुवात झाली. प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून भारत सरकारने 24 मार्च 2020 रोजी देशव्यापी लॉकडाऊन जाहीर केला. लॉकडाऊनच्या काळात आवश्यक वस्तूंसोबतच लोक ऑनलाइन औषधे मागवणे याकडेही मोठ्या प्रमाणात वळले.

Covaxin - भारतातील Covid-19 साठी लसीकरण

लसीच्या घोषणेमुळे दीर्घकाळ चाललेल्या तणावानंतर लोकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. आरोग्य मंत्रालयाने अनेक टप्प्यांतील क्लिनिकल चाचण्यांनंतर दोन लसींना मान्यता दिली आहे. पण आता प्रश्न असा आहे की या लसी लोकांसाठी किती सुरक्षित आहेत. एक Covishield ही Serum Institute of India निर्मित लस आहे आणि दुसरी Covaxin ही Bharat Biotech या कंपनीने विकसित केलेली लस आहे.

भारतामध्ये लसीकरण मोहीम 16 जानेवारी 2021 रोजी सुरू झाली. आतापर्यंत 50 लाखांहून अधिक Covid-19 लसीचे डोस देण्यात आले आहेत आणि फेब्रुवारी अखेरपर्यंत मुलांवर आणि तरुणांवर Covaxin च्या चाचण्या सुरू करण्यासाठी Bharat Biotech सज्ज आहे. वृत्तानुसार, Bharat Biotech ने Covaxin निर्यात करण्यासाठी अमेरिकेसोबत आणि ब्राझीलसोबत करारही केला आहे.

Covaxin च्या सुरक्षिततेबाबत, अधिकृत आणि अंतिम निष्कर्ष येईपर्यंत केवळ अंदाजच व्यक्त करता येतात. मात्र, Covaxin संदर्भातील काही महत्त्वाच्या गोष्टी पुढे वाचताना तुम्हाला समजतील.

Covaxin घेतल्यानंतर दिसणारे काही सामान्य दुष्परिणाम म्हणजे इंजेक्शन दिलेल्या जागी कोमलता, लालसरपणा आणि सूज येणे, तसेच लस घेतल्यानंतर त्या भागात वेदना होणे. Covaxin चे विकसक Bharat Biotech यांनीही ताप, रक्तस्त्रावाशी संबंधित विकार, अॅलर्जी, कमकुवत रोगप्रतिकारक शक्ती किंवा काही औषधोपचार सुरू असलेल्या लोकांनी ही लस घेऊ नये असा इशारा दिला आहे. अशा स्थिती असलेल्या लोकांनी Covaxin घेऊ नये, असे विकसकांनी स्पष्ट केले आहे.

निर्मात्यांच्या मते, गर्भवती आणि स्तनपान करणाऱ्या महिलांनीही ही लस घेऊ नये. राष्ट्रीय स्तरावरील प्रशिक्षणामध्ये 2360 प्रशिक्षकांना प्रशिक्षण देण्यात आले आहे, तसेच 61000 हून अधिक कार्यक्रम व्यवस्थापक, 3,70,000 लसीकरण पथक सदस्य आणि 2,00,000 लसीकरण करणारे कर्मचारी यांना आतापर्यंत प्रशिक्षण देण्यात आले आहे. 

सरकारच्या लस खरेदी आदेशानुसार, लसीकरणामुळे उद्भवणाऱ्या प्रतिकूल परिणामांसाठी कंपन्या जबाबदार असतील. अहवालांनुसार, लस घेणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीला एक माहितीपत्रक आणि प्रतिकूल परिणाम नोंदविण्याचा फॉर्म दिला जाईल, ज्यामध्ये लस घेतल्यानंतर पहिल्या सात दिवसांत येणारी ताप, वेदना, लालसरपणा यांसारखी कोणतीही लक्षणे त्यांना नोंदवावी लागतील.

विकसक काय सांगतात

कंपनीने जाहीर केले आहे की या लसीने फेज 1 आणि फेज 2 क्लिनिकल चाचण्यांमध्ये Covid-19 किंवा Coronavirus विरुद्ध अँटिबॉडीज तयार करण्याची क्षमता दाखवली आहे. Coronavirus विरुद्ध Covaxin ची कार्यक्षमता किंवा परिणामकारकता अजूनही फेज 3 क्लिनिकल चाचण्यांमध्ये अभ्यासली जात आहे, त्यामुळे ती पूर्णपणे सिद्ध व्हायची आहे.

सध्या सरकारचा प्राथमिक भर देशातील फ्रंटलाइन आरोग्य कर्मचारी आणि आवश्यक सेवांमध्ये कार्यरत असलेल्या कर्मचाऱ्यांना लस देण्यावर आहे, परंतु लवकरच ही लस सर्व नागरिकांसाठी उपलब्ध होईल. लस घेणे हा पूर्णपणे तुमचा वैयक्तिक निर्णय आणि तयारीवर अवलंबून आहे.