भारतातील प्वारेसाठी सर्वोत्तम औषध: प्वारे औषधांच्या नावांची यादी, अँटीबायोटिक्स आणि संपूर्ण उपचार मार्गदर्शिका

आपल्यापैकी अनेकांना वेळोवेळी ताप येतो. शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती एखाद्या संसर्गाला किंवा शरीरातील इतर समस्येला प्रतिसाद देत असल्याचे हे एक सामान्य लक्षण असते.

ताप आल्यावर शरीराचे तापमान ९८.६°F (३७°C) वरून वाढते. यासोबत थंडी वाजणे, जास्त घाम येणे, डोकेदुखी, अंगदुखी किंवा अशक्तपणा जाणवू शकतो.

पॅरासिटामॉल आणि आयबुप्रोफेन ही ताप कमी करण्यासाठी सामान्यतः वापरली जाणारी औषधे आहेत. दोन्ही औषधे वेगवेगळ्या पद्धतीने शरीराचे वाढलेले तापमान सामान्य पातळीवर आणण्यास मदत करतात. प्रौढांमध्ये तापासाठी या औषधांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.

जिवाणूंच्या संसर्गामुळे आलेला ताप हा वेगळा प्रकार आहे. अशा वेळी केवळ ताप कमी करणारी सामान्य औषधे पुरेशी ठरत नाहीत. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार रुग्णाला अमॉक्सिसिलिन, अझिथ्रोमायसिन किंवा सेफिक्सिम यांसारखी जंतुनाशक औषधे आवश्यक ठरू शकतात.

ताप कमी करण्यासाठी कोणते औषध उपयुक्त ठरू शकते आणि कोणत्या सामान्य सूचना लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे, हे जाणून घेण्यासाठी हा लेख वाचा.

ताप म्हणजे काय?

ताप हा संसर्ग, आजार किंवा शरीरातील दाह यांना शरीराने दिलेला नैसर्गिक प्रतिसाद आहे. शरीराचे तापमान ३८°C (१००.४°F) किंवा त्यापेक्षा जास्त असल्यास सामान्यतः त्याला ताप मानले जाते. 

तापमान किती आहे हे व्यक्तीनुसार आणि तापमान मोजण्याच्या पद्धतीनुसार बदलू शकते.

शरीराचे तापमान वाढवण्याची ही प्रक्रिया मेंदूतील तापमान नियंत्रित करणाऱ्या केंद्राद्वारे नियंत्रित केली जाते. रोगप्रतिकारक शक्तीला विषाणू किंवा जिवाणूंसारखे हानिकारक सूक्ष्मजीव आढळल्यावर ही प्रक्रिया सुरू होते.

तापाची सामान्य लक्षणे

शरीर नेहमीपेक्षा जास्त गरम वाटणे आणि हुडहुडी भरणे ही तापाची सुरुवातीची लक्षणे असू शकतात. तापाची इतर लक्षणे पुढीलप्रमाणे आहेत:

• शरीराचे तापमान वाढणे
• थंडी वाजणे किंवा हुडहुडी भरणे
• जास्त घाम येणे
• डोकेदुखी
• अंगदुखी किंवा स्नायूंमध्ये वेदना
• अशक्तपणा किंवा थकवा जाणवणे
• भूक कमी होणे
• नेहमीपेक्षा जास्त गरम किंवा थंड वाटणे

ताप येण्याची सामान्य कारणे

ताप हे शरीर एखाद्या संसर्गाशी लढत असल्याचे लक्षण असू शकते. पुढील परिस्थितींमध्ये शरीराची रोगप्रतिकारक प्रतिक्रिया म्हणून ताप येऊ शकतो:

• विषाणूजन्य संसर्ग, जसे सर्दी, फ्लू इत्यादी, ज्यामुळे विषाणूजन्य ताप येऊ शकतो
• जिवाणूजन्य संसर्ग
• ऋतूतील बदल आणि बाह्य घटक
• शरीरातील दाह निर्माण करणाऱ्या समस्या
• मलेरिया किंवा डेंग्यूसारखे आजार
• काही औषधे आणि लसींचे दुष्परिणाम

तापासाठी वापरली जाणारी सामान्य औषधांची नावे

ताप कमी करण्यासाठी आपण सामान्यतः डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवाय मिळणारी ताप कमी करणारी औषधे, जसे पॅरासिटामॉल, आयबुप्रोफेन, ॲस्पिरिन आणि नॅप्रोक्सेन, वापरतो. 

ताप आणि त्यासोबत होणारा त्रास कमी करण्यासाठी ही काही सामान्यतः वापरली जाणारी औषधे आहेत.

तापामुळे शरीराचे तापमान वाढल्याने अस्वस्थ वाटू शकते, तरीही अंगाला थंडी वाजत असल्यासारखे जाणवू शकते.

तापासाठी योग्य औषधाची निवड केल्यास हा त्रास कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

ताप कमी करण्यासाठी सामान्यतः वापरली जाणारी औषधांची नावे पुढीलप्रमाणे आहेत:

भारतात तापासाठी वापरल्या जाणाऱ्या सर्वोत्तम गोळ्यांची यादी

झीलॅब फार्मसी विश्वासार्ह जेनेरिक औषधनिर्मितीवर आधारित प्रभावी आणि परवडणारी तापाची विविध औषधे उपलब्ध करून देते.

या तापाच्या गोळ्या ताप कमी करण्यास, अंगदुखीपासून आराम मिळवून देण्यास तसेच डोकेदुखी आणि शरीरातील दाह यांसारखी संबंधित लक्षणे कमी करण्यास मदत करतात.

झीलॅब फार्मसीकडून उपलब्ध असलेल्या तापासाठी सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या काही गोळ्यांची नावे खाली दिली आहेत:

पॅराझेक्स ५०० गोळी

पॅराझेक्स 500 गोळी

पॅराझेक्स ५०० ही प्रौढांसाठी तापाच्या वेळी सामान्यतः वापरली जाणारी गोळी आहे. यात 500 mg पॅरासिटामॉल असते. हे वेदनाशामक आणि ताप कमी करणारे औषध असून शरीरातील ताप आणि वेदनांशी संबंधित प्रक्रिया कमी करण्यास मदत करते.

• घटक: पॅरासिटामॉल (500 mg)
• फायदे: शरीराचे वाढलेले तापमान कमी करण्यास आणि सौम्य ते मध्यम वेदना कमी करण्यास मदत करते.

पॅराझेक्स एक्सटी ६५० गोळी

पॅराझेक्स XT गोळी

पॅराझेक्स एक्सटी ६५० ही पॅरासिटामॉलचे अधिक प्रमाण असलेली तापाची गोळी आहे, जी ताप कमी करण्यास मदत करते. पैरासिटामोल शरीराचे तापमान वाढवणारे मेंदूकडे जाणारे संकेत कमी करण्यास मदत करते.

• घटक: पॅरासिटामॉल (650 mg)
• फायदे: ताप कमी करण्यास आणि सौम्य ते मध्यम वेदनांपासून आराम मिळवून देण्यास मदत करते.

आयबुप्रोल २०० गोळी

आयबुप्रोल 200 गोळी

आयबुप्रोल २०० गोळीमध्ये आयबुप्रोफेन हा घटक असतो. हे दाह कमी करणाऱ्या औषधांच्या गटातील औषध आहे. शरीरातील वेदना, दाह आणि ताप कमी करण्यासाठी वेदना व दाह निर्माण करणाऱ्या प्रोस्टाग्लॅंडिन्सचे कार्य रोखण्यास ते मदत करते. त्यामुळे ताप आणि अंगदुखीसाठी ही गोळी सामान्यतः वापरली जाते.

• घटक: आयबुप्रोफेन (200 mg)
• फायदे: ताप कमी करण्यास आणि सौम्य ते मध्यम वेदनांपासून आराम मिळवून देण्यास मदत करते.

आयबुप्रोल ४०० गोळी

आयबुप्रोल 400 गोळी

आयबुप्रोल ४०० मध्ये 400 mg आयबुप्रोफेन असते. ही प्रभावी तापाची गोळी असून शरीरात ताप, तीव्र वेदना आणि दाह निर्माण करण्यास कारणीभूत ठरणाऱ्या प्रोस्टाग्लॅंडिन्सचे प्रमाण कमी करण्यास मदत करते.

• घटक: आयबुप्रोफेन (400 mg)
• फायदे: ताप, वेदना आणि दाह कमी करण्यास मदत करते.

आयबुप्रोल प्लस गोळी

आयबुप्रोल प्लस गोळी

आयबुप्रोल प्लस ही ताप आणि अंगदुखी कमी करण्यासाठी वापरली जाणारी गोळी आहे. यात ताप कमी करण्यासाठी दोन औषधी घटक, आयबुप्रोफेन आणि पॅरासिटामॉल, असतात. त्यामुळे तापासोबत शरीरातील दाह आणि वेदना कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

• घटक: आयबुप्रोफेन (400 mg) + पॅरासिटामॉल (325 mg)
• फायदे: ताप कमी करण्यास आणि वेदनांपासून आराम मिळवून देण्यास मदत करते.

तापासाठी जंतुनाशक औषधांची गरज असते का?

जिवाणूंच्या संसर्गामुळेही ताप येऊ शकतो; अशा वेळी नेहमीची ताप कमी करणारी औषधे तापामागील मूळ कारणावर उपचार करत नाहीत.

योग्य तपासणी केल्यानंतर तापामागील मूळ कारणावर उपचार करण्यासाठी डॉक्टर योग्य जंतुनाशक औषध देऊ शकतात.

घशातील जिवाणूजन्य संसर्ग, मूत्रमार्गातील संसर्ग, जिवाणूंमुळे होणारा फुफ्फुसांचा संसर्ग किंवा विषमज्वर यांसारख्या आजारांमुळे अनेकदा ताप येऊ शकतो. जंतुनाशक औषधे ताप थेट कमी करण्यासाठी नव्हे, तर संसर्गावर उपचार करण्यासाठी वापरली जातात.

जिवाणूंच्या संसर्गामुळे आलेल्या तापासाठी सामान्यतः वापरली जाणारी काही जंतुनाशक औषधे पुढीलप्रमाणे आहेत:

• अमॉक्सिसिलिन
• अझिथ्रोमायसिन
• सेफिक्सिम
• डॉक्सिसायक्लिन
• लेव्होफ्लॉक्सासिन
• सिप्रोफ्लॉक्सासिन
• मेट्रोनिडाझोल

टीप:  विषाणूजन्य तापासाठी जंतुनाशक औषध घेतल्याने फायदा होत नाही, कारण या औषधांचा विषाणूंवर परिणाम होत नाही. तसेच, जंतुनाशक औषधे केवळ डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आणि जिवाणूंचा संसर्ग असल्याचे निश्चित झाल्यावरच घ्यावीत. गरज नसताना अशी औषधे घेतल्यास दुष्परिणाम होऊ शकतात आणि औषधांचा परिणाम कमी होण्याची समस्या निर्माण होऊ शकते.

हे देखील वाचा: तापासाठी आयुर्वेदिक औषध

तापाच्या औषधांचे संभाव्य दुष्परिणाम

डॉक्टरांनी दिलेल्या सूचनांनुसार योग्य पद्धतीने तापाचे औषध घेतल्यास ते सामान्यतः सुरक्षित असते. तरीही काही व्यक्तींमध्ये काही दुष्परिणाम दिसू शकतात. यामध्ये पुढील त्रासांचा समावेश होऊ शकतो:

• मळमळ किंवा पोटात अस्वस्थता
• गरगरणे
• डोकेदुखी
• औषधाचा अतिवापर केल्याने यकृताला इजा होणे
• त्वचेवर प्रतिक्रिया होणे, क्वचित प्रसंगी
• रक्तस्रावाची समस्या

तापाचे औषध घेताना कोणत्या व्यक्तींनी काळजी घ्यावी?

काही व्यक्तींनी जास्त तापासाठी औषध घेण्यापूर्वी विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे. तुम्हाला पुढीलपैकी कोणतीही समस्या असल्यास डॉक्टर किंवा औषधविक्रेत्याचा सल्ला घ्या:

• यकृताचा किंवा मूत्रपिंडाचा आजार असल्यास
• पोटातील व्रण किंवा पचनसंस्थेत रक्तस्राव झाल्याचा पूर्वेतिहास असल्यास
• हृदयविकार किंवा उच्च रक्तदाब असल्यास
• रक्त पातळ करणारी औषधे किंवा इतर अनेक औषधे घेत असल्यास
• गर्भवती असल्यास किंवा बाळाला स्तनपान करवत असल्यास
• लहान मुलाला किंवा वयस्कर व्यक्तीला तापाचे औषध देत असल्यास
• वेदनाशामक औषध घेतल्यानंतर यापूर्वी कधीही ॲलर्जीची प्रतिक्रिया झाली असल्यास

तापासाठी डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?

बहुतेक सौम्य ताप योग्य डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवाय मिळणाऱ्या तापाच्या औषधांनी नियंत्रित करता येतो; मात्र काही लक्षणे दिसल्यास वैद्यकीय मदत घेणे आवश्यक असते. पुढील परिस्थितीत डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:

• ताप खूप जास्त असल्यास किंवा सतत राहत असल्यास.
• ताप अनेक दिवस राहत असल्यास, उदाहरणार्थ ३ दिवस ताप राहिल्यास किंवा ताप वारंवार येत असल्यास.
• श्वास घेण्यास त्रास होत असल्यास किंवा छातीत दुखत असल्यास.
• तीव्र डोकेदुखी, गोंधळाची अवस्था, बेशुद्ध पडणे किंवा नेहमीपेक्षा जास्त झोप येणे अशी लक्षणे असल्यास.
• त्वचेवर तीव्र पुरळ येत असल्यास किंवा मान आखडत असल्यास.
• सतत उलट्या होत असल्यास किंवा शरीरातील पाण्याची कमतरता जाणवत असल्यास.
• अतिशय लहान मुलाला किंवा आधीपासून गंभीर आजार असलेल्या व्यक्तीला ताप आल्यास.
• डेंग्यू किंवा मलेरियासारखा आजार असल्याची शंका असल्यास.

निष्कर्ष

ताप ही एक सामान्य आरोग्य समस्या आहे आणि योग्य काळजी घेतल्यास बहुतेक वेळा ती सुरक्षितपणे नियंत्रणात आणता येते. 

ताप येण्याचे कारण समजून घेणे, योग्य तापाची औषधे निवडणे आणि ती जबाबदारीने वापरणे यामुळे अस्वस्थता कमी होण्यास आणि लवकर बरे होण्यास मदत होऊ शकते.

भारतात पॅरासिटामॉल आणि आयबुप्रोफेन ही तापासाठी सामान्यतः वापरली जाणारी औषधे आहेत; मात्र ती नेहमी योग्य मात्रेत आणि व्यक्तीच्या आरोग्याच्या गरजेनुसारच घ्यावीत.

औषधांसोबत पुरेशी विश्रांती, शरीरात पुरेसे पाणी राखणे आणि घरच्या घरी योग्य काळजी घेणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. ताप सतत राहत असल्यास, खूप जास्त असल्यास किंवा असामान्य लक्षणांसोबत येत असल्यास सुरक्षिततेसाठी आणि योग्य वेळी प्रभावी उपचार मिळण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.